203
بر آنها.
«ميقات» مى‌كوشد - در حد توان - محضر عالمان را در اين باره مغتنم شمارد و مباحث و مطالبى درباره حج، چگونگى حج‌گزارى مسلمانان، اهميت حج و پيشنهادها براى هر چه بهتر برگزار شدن حج را از نگاه عالمان به خوانندگان ارمغان كند. اين شماره گفتگويى است با استاد محقق، نويسنده سختكوش و متفكر ارجمند اسلامى حضرت آيةالله سبحانى:
از اينكه وقت گرانبهاى خويش را در اختيار ما گذاشتيد سپاسگزاريم.
س - لطفاً بفرماييد حضرتعالى در نخستين سفرى كه به حج مشرف شديد چه احساسى داشتيد.
ج - نخستين سفر اينجانب در سال 1335 هجرى شمسى بود و من مانند همۀ زائران خانۀ خدا، براى خود احساس يا احساساتى داشتم. در ميان آنها همين را يادآور مى‌شوم كه حج آن سال را - كه براى اوّلين بار اجتماع نژادهاى مختلف را از نقاط دور دست جهان مى‌ديدم - يك نوع كنگرۀ جهانى مسلمانان تلّقى كردم؛ زيرا آيين اسلام آيين جهانى و ابدى است و چنين آيينى براى خود كنگرۀ سالانه لازم دارد و بهترين مركز آن مكّۀ مكرمه و اجتماع مسلمانان از نقاط مختلف جهان در آنجا مى‌باشد.
حالا اين كنگرۀ سالانه واقعاً اثر مثبتى داشت يا نه فعلاً دربارۀ آن سخنى نمى‌گوييم.
س - به نظر شما حج در اسلام چه جايگاهى دارد؟
ج - دربارۀ جايگاه حج در اسلام كافى است كمى دربارۀ اين آيه بينديشيم، كه مى‌فرمايد: «جَعَلَ اللّه الكعبة البيتَ الحَرام قياماً للنّاس» . 1