148پيامبر - ص - كه دهها زخم برداشته بودند، به وسيلۀ على - ع - در دامنۀ جنوبى احد در داخل شكافى به استراحت نشستند. «ابوعبيدة بن جراح» با دندان خويش دو حلقۀ كلاهخودِ آن حضرت كه بر گونه‌هايشان فرو رفته بود را خارج ساخت كه در نتيجه دو دندان پيشين او شكست، مالك بن سنان پدر ابى سعيد خدرى خون روى رسول خدا - ص - را مكيد. على - ع - با پوستى، از «مهاريس» كوه احد آبى آورده و فاطمه - س - زخم پدر را مى‌شست و با حصير سوزانده و پانسمان مى‌كرد. 1پيامبر - ص - با اين حالت مى‌فرمودند: «غضب و خشم خداوند بر مردمى كه چهرۀ پيامبرشان را به خون آغشتند» . آنگاه به علت كثرت جراحات و ضعف بدن، در نزديكى همان غار، در كنار كوه نماز ظهر را نشسته اقامه فرمودند و مسلمانان نيز با ايشان در اين مكان نماز گزاردند. 2(در اين مكان بود كه - به نقل مفسّرين - آيات فسح نازل شد و بعدها مسجدى ساختند كه به فسح يا احد معروف گشت) .
مشركين پس از پيروزى به فجيع‌ترين اعمال؛ يعنى مثله كردن شهدا دست زدند. هند همسر ابوسفيان كبد حمزه - س - را از بدن مبارك او بيرون آورد. گوش و بينى بعضى از شهدا رابريدند. تعداد شهداى مسلمين را بين 70 تا 81 تن ذكر كرده‌اند. 3پيامبر - ص - بر جنازۀ حضرت حمزه - س - حاضر شده و چون او را بدين حال رقّت‌بار ديدند، به شدت گريستند و فرمودند: «هرگز به مصيبتى سخت‌تر از اين نرسيدم و هرگز به مصيبت كسى مانند تو گرفتار نخواهم شد» . 4سپس بر جنازۀ حمزه - س - و شهداى ديگر نمازگزارده و در هر نماز حمزه - س - را شريك مى‌نمودند؛ بطورى‌كه مجموع نمازهاى اقامه شده بر عموى بزرگوارشان، به هفتاد و دو نماز يا بيشتر رسيد. 5پيامبر - ص - زنان را دستور مى‌فرمود تا كنار قبر حمزه - س - گريه كنند و خود نيز از غم فراق عموى بزرگوار خويش بسيار مى‌گريست. فاطمه -