136خود مى‌شناسند. پس از آن سعد گفت (اگر چنين است) زن و مردتان حق سخن گفتن با من را نداريد مگر آن كه به خدا و رسول ايمان آوريد. به دنبال درخواست وى بود كه تمامى مردان و زنان بنى‌عبدالاشهل ايمان آوردند. از ميان آنان تنها عمرو بن ثابت تا اُحد اسلام نياورد و وقتى مسلمان شد، قبل از آن كه فرصت كند حتى يك سجده براى خدا بجا آورد به شهادت رسيد. 1
زمانى كه بنى النّجار - پس از عقبۀ اولى - بر اسعد بن زراره سخت‌گيرى كردند مصعب بن عمير نزد سعد بن معاذ رفته و با كمك وى به تلاشهاى تبليغى خود ادامه داد. 2در واقع، سعد با استفاده از نفوذ معنوى خود بر بنى‌عبدالاشهل توانست گام مهمى را در ترويج اسلام در يثرب بردارد. بايد دانست كه ساختار قبيله‌اى كه مبتنى بر تبعيت افراد از شرفاى قوم بود، براى سالها مانع عمده‌اى در راه پذيرش اسلام در ميان اعراب بود، گرچه نمونه‌هايى چون نفوذ سعد در بنى‌عبدالاشهل كه سبب اسلام آوردن آنان شد، وجود داشت. همچنين بايد دانست كه يكى از دلايل اسلام نياوردن مكيان، وضعيتى درست عكس اين حركت ايجاد شده در بنى‌عبدالاشهل بود.
ه: وجود افكارى توحيدى در مدينه كه ادامۀ گرايش حنيفيت مكى است، مى‌توانست زمينۀ مناسبى براى ترويج اسلام تلقّى شود. افكار حنفا در امر توحيد با اسلام توافقى تام داشت و اصولاً مى‌توانست پايگاه مناسبى براى رشد اسلام تلقّى شود.
يكى از اين حنفاى مدنى، ابوقيس صِرْمة بن ابى انس است (كه برخى از سيره‌نگاران، وى را با ابوقبيس صيقى بن اسلت خلط كرده‌اند 3) .
به نوشتۀ ابن قتيبه، وى از بنى‌النجار بوده كه رهبانيت گزيد، بت‌پرستى را رها كرد و حتّى زمانى تصميم گرفته تا نصرانى شود، اما در نهايت از پذيرفتن آن خوددارى كرد. او مى‌گفته كه پروردگار ابراهيم را عبادت مى‌كنم.