64امام فخرالدين رازى در ذيل آيۀ مورد بحث مىگويد:
«اما جمهور متكلمين برآنند كه جدال در امر دين، طاعتى عظيم است. و در مقام استدلال بر نظريۀ خود به آياتى چند استشهاد مىكنند:
1 - «اُدْعُ اِلىٰ سَبيٖلِ رَبِّكَ بالحكمةِ وَ الْمَوعِظَةِ الْحَسَنَةِ و جادلهم بِالّتىٖ هِىَ اَحسَن»
2 - «يٰا نوحُ قَدْ جٰادَلْتَنٰا فاكثرت جِدٰالَنٰا»
خداوند متعال در مقام بازگو كردنِ سخن كفار به نوح، يادآور مىشود كه آنها اين سخن را با نوح در ميان گذاشتند. پيداست كه جدال نوح با آنها صرفاً براى تقرير دين بوده است [ و نمىتوان از اين گونه جدال خرده گرفت ].
بايد گفت: جدالى كه در حج از آن نهى و منع شده و از آن نكوهش به عمل آمده است، جدالى است كه در مقام اثبات و تقرير امر باطلى مورد استفاده قرار گيرد. اما جدالى كه در جهت تقرير و تثبيت حق و دعوت مردم به راه خدا و دفاع از حريم دين خداى متعال انجام مىگيرد در هر حال ممدوح و ستوده است.22
سراسر مناسك حج را بايد جدال و خصومت و ستيز با شيطان دانست. اين مراسم شكوهمند با طليعهاى از جدال و ستيز با شيطان و استعاذه افتتاح و آغاز مىگردد و نيز با جدال با شيطان پايان مىپذيرد. رمى جمرات كه در مراحل پايانىِ اين مناسك انجام مىگيرد نشانگر آن است كه سپاهِ درونِ انسان از شروع به كار حج، در خود حالت آمادهباش ايجاد كرده و در حالى كه همواره با شياطين جن و انس مىستيزد، بايد آن آمادگى لازم را در خود به هم رساند كه شيطان را دشمن اصلى خود تلقى نموده و پس از آنكه او را سراغ كرد هدف رمى خويش قرار دهد.
عمل رمى كه با دعاى «اللهم ادْحَرْ عَنّىِ الشيطان» افتتاح مىشود نشانۀ تنفر و انزجار از عامل اصلى معصيت و بدبختى، يعنى شيطان است و حاجى با اجراى اين عمل، عزم راسخ خود را در جدال و ستيز با نيرنگهاى گمراهكنندۀ شيطان و اعمالِ زيانآور او ابراز و اعلام مىكند.
حاجى در چنين موقعيتى، نهائىترين مراتب انزجار خود را نسبت به هرگونه فساد و انگيزۀ آن نشان مىدهد، و از فرصتى كه براى او فراهم آمده است در كنار برادران دينى و با حفظ همبستگى با آنها احساس مىكند كه مىتواند دشمن خود را - هرچند كه