152
عنوان «حاجى» در جامعه، يك ارزش تلقّى گردد، چه بايد كرد؟
بسم‌اللّٰه الرحمن‌الرحيم، طىّ شصت - هفتاد سال اخير، در جامعۀ ما، از سوى عوامل تهاجم فرهنگى داخلى و خارجى، اقداماتى عموماً در راستاى اسلام زدايى و خصوصاً در تخفيف و كوچك شمارى حجّ، صورت مى‌گرفت. به دو سه نمونۀ آن مى‌توان اشاره كرد:
نخست كتاب «حاجى آقا»، نوشتۀ صادق هدايت كه با نثرى شيرين و استوار و طىّ داستانى پركشش و همراه با طنزى گزنده و مؤثّر، چهره‌اى كريه از «تيپ حاجى» در جامعۀ ما بدست مى‌دهد و مى‌توان آن را مؤثرترين اقدامى دانست كه در اقشار باسواد كشور، تا مدّتها، [شايد تا كنون نيز در گوشه و كنار] تأثير منفى داشته است.
دو ديگر، فيلمى سينمايى بود كه در ايّام طاغوت با نام «محلّل» روى پردۀ سينماها رفت و از سوى اردوى‌الحادى روشنفكران نيز جانبدارى شد [و تنها كسى كه با آن به مبارزۀ مؤثّر از طريق يكى از رسانه‌ها، پرداخت شهيد آگاه بزرگوار استاد مطهّرى بود]. منظور اصلى اين فيلم، اگر چه به مسخره گرفتن حكمى ديگر از احكام اسلامى بود ولى در آن هم، اگر درست به يادم مانده باشد، كسى كه «قهرمان منفى» داستان است يك «حاجى آقا» ست.
سه ديگر: موردى است كه ضمن مجموعه‌اى، از تلويزيون پخش شد به نامِ «مَثَل آباد». در يكى از بخشهاى آن مجموعه، داستانِ مردى به تصوير در مى‌آيد كه «كربلائى» بوده است و سپس حجّ مى‌گزارد و «حاجى» مى‌شود؛ امّا تمام همّ و غم او اين است كه پس از اداى حج، او را «حاجى‌على» صدا كنند و نه «كربلائى‌على»... بعدهم، به صورت
نمايشنامۀ راديويى، از راديو پخش شد (آنهم در بخش اطفال و نوجوانان).
راه حل به نظر من اين است كه با ارائه متونى در جهت عكس آن اقدامات و تهاجمات؛ اقدام گردد امّا حتماً بايد با همان قوّت، بلكه قوى‌تر، ارائه شود تا شكوه حجّ و جنبه‌هاى روحانى آن، از طرق گوناگون، در ذهنِ مردم، جاى آن تصويرهاى منفى قبلى را بگيرد.