83
امام باقر(ع) در وادى سياست
از جمله لوازم بررسى اين مقوله، تبيين اجمالى وضعيت پر التهاب سياسى دوران امام باقر(ع) است كه همين مسئله خود، چگونگى مواجهۀ امام(ع) را با پديدههاى سياسى و از جمله مقولۀ حكومت، حاكمان، روشهاى مواجهه، روشنگرىهاى سياسى و ... نشان مىدهد.
سياست، و نه سياست بازى، تنيده در سرشت شريعت است. سياست؛ يعنى هدايتگرى، ارشاد، مديريت صالح جامعۀ انسانى، تربيت بشر در راستاى مصالح عاليۀ الهى، تحذير از پذيرش ولايت غيرالهى، جذب نشدن و هضم نشدن در فرهنگ شيطانى و مقولاتى از اين نوع، اينها سرشت سياست الهى را تعيين مىكند. اما از سياست بازى به معناى صحنه آرايى براى حذف رقيبان، باند بازى، دروغ، حليهگرى، فريبكارى، سالوس گرى، نفاق پيشگى، سوء استفاده از مقدسات در راه مصالح شخصى، شيطانى و اهريمنى به دور بودند.
نوع اول از سياست، كه همان علم مديريت معنوى، ادارۀ نظام اجتماع انسانى در راه مصالح عاليۀ الهى است، امورى است كه جوهركار امامان شيعه را تشكيل مىداده و آنها در راستاى همين امر هم كه حقيقت شريعت بر آن قرار دارد، حركت خود را تنظيم كرده بودند. تبيين شريعت الهى، تلاش در راه ايجاد نظام الهى و مصالح اجتماعى، هدايتگرى و تشكيل حكومت الهى، پيكره بندى نظام فكرى جامعۀ بشرى در راستاى آرمانهاى الهى و... اصل كار امامان شيعه را جهت و شكل مىداده است، كه با اين وصف، همۀ تلاش امامان شيعه، تدبير و سياست الهى بوده است.
امام باقر(ع) در دورۀ عجيبى از حركت جامعۀ اسلامى قرار داشتند. امواج فتنههاى برآمده از نظام اموى، جولان دهى حاكمان خائن و عياش و هوسباز اموى و عدم تحمل هر رقيب را بايد تصويرى شمرد از آن جامعۀ پر از انحرافات در باب اوضاع سياسى دوران آن حضرت.
امام باقر(ع) با اين حاكمان ظلم پيشه معاصر بودند:
1. مروان بن حكم
دشمن خاندان بنىهاشم و اهلبيت(ع) كه فضاى خفقانآورى را براى شيعه ايجاد كرده بود.
«مروج الذهب» آورده است: «مؤمنان در عصر او در خفا به سر مىبردند و زندگى مردم با مشقتهاى سختى همراه بود. شيعيان در معرض خطرات جدى بودند و خون و مالشان حرمت نداشت و به على(ع) آشكارا درمحافل عمومى ناسزا مىگفتند، (مسعودى،ج3، ص89 ، 1409).