169و صص 837-834 ، 1353ش.). اين اقدام شاهرخ كه در سال 848 ق. و در شب عيد قربان انجام و جامه بر قامت كعبه پوشانده شد، (ابن فهد (م885 .ق.)، به كوشش: عبدالكريم، ج2، ص 398، 1408ق.). در تاريخ بازتاب زيادى داشت .
تركمانان قراقويونلو (873 - 810ق.):
نبرد قرا يوسف با شاهرخ تيمورى و نيز حاكم شام سبب شد حج دو سال(823 - 821ق.) تعطيل شود. (فاسى (م832 ق.)، به كوشش: گروهى از علما، ج2، صص434 و 435، 1421ق. (الجزيرى، ص321، 1384ق.). پس از آن با درگذشت قرايوسف در سال 823 ق. حج ايرانيان تا 831 ق. تعطيل شد.
تركمانان آق قويونلو(920- 872 ق.):
مهم‌ترين اقدامات آنان در مناسبات با حجاز، به شرح ذيل است:
اول، امن سازى راه حج؛ آق قويونلوها بر بخش حساسى از راه حج تسلط داشتند و بر خلاف ميل مماليك مصر و در راستاى سياست برخى دولت‌هاى پيش، تلاش داشتند راه حج را در اختيار داشته باشند. (خنجى، به كوشش: رياحى، ص22، 1374ش. محمدكاظم مروى، به كوشش: رياحى، ص22، 1374ش. بدين منظور، اوزون حسن، راهزنانى را كه مزاحم حجاج مى‌شدند، تا آسياى صغير از ميان برداشت و همين امر موجب شد در مكه به نام وى خطبه بخوانند. (ايمن ابراهيم الشريده، ص146، اول، تهران، 1383ش.)
دوم، اعزام محمل؛ آق قويونلوها در سال 871 ق. پس از دو دهه توقف در اعزام محمل، محمل عراق را به راه انداختند. در دورۀ حكومت اوزون حسن (882 - 872 ق.)، تجهيز محمل و كاروان عراق، هر ساله بدون وقفه ادامه داشت. (الجزيرى، صص 332-344 ، 1384ق. ؛ حسن پيرنيا و عباس اقبال، صص 655-660 ، 1380ش. ) چون مناسبات مماليك مصر با آق قويونلوها در اين زمان تيره و تار بود، تجهيز محمل‌گاه موجب درگيرى صاحب‌منصبان حج دو دولت حجاز مى‌شد؛ چنان‌كه نزاع‌ها و رقابت‌هاى آنها را، از برخورد اميرالحاج مصر با محمل عراق مى‌توان به دست آورد. تيرگى روابط اميرالحاج مصريان در سال‌هاى 880 و 881 ق. موجب شد تا از ورود محمل همراه