123فضيلت آن، خواهيم گفت.
اين ستون در وسط روضۀ شريفه و در شرق ستون عايشه و در كنار آن قرار دارد. اين ستون از منبر پيامبرخدا(ص) چهارمين ستون و از سمت قبر شريف نبوى، ستون دوم و از جهت قبله ستون سوم است. (ابن زباله، ص100، اول، 1424ق. / سمهودى، ج2، ص177، ايوب صبرى پاشا، ج3، ص231، اول، 1890). ميان اين ستون و قبر شريف نبوى، تنها بيست ذراع فاصله است. در ميان اين ستون و مصلاّى پيامبر(ص) هفده ذراع فاصله وجود دارد، (ابن زباله، ص84 و 102، اول، 1424ق. / سمهودى، ج2، ص93، 182، تحقيق: قاسم السامرائى، اول، 1422ق.). در بالاى آن، از جهت شمال با خط برجسته اين عبارت نوشته شده است: «هذه أسطوانة التوبة»
ابن فرحون از اين سخن ابن زباله كه از ابن عمر نقل كرده، اينگونه فهميده است كه:
«اين ستون از سمت قبر، دومين ستون و به پنجرۀ حجرۀ پيامبر(ص) چسبيده است.»
بدين ترتيب، ستون چسبيده به ديوارِ قبرِ شريف را كه عمر بن عبد العزيز هنگام ساخت حجرۀ شريف نبوى اضافه كرده بود، به عنوان ستون اول به حساب آورده است. در صورتى كه ابن عمر اصلاً اين موضوع را درك نكرده و آن ستون را به شمار نياورده است. از سخن آنان دربارۀ ستون توبه به نظر مىرسد كه آنها، هنگامى كه مىگويند: «ستون توبه از سمت منبر سومين ستون و از سمت قبر نيز سومين ستون است»، ستون چسبيده به ديوارۀ قبر را در نظر نگرفتهاند. در صورتى كه اگر اين ستون را محاسبه مىكردند، ستون توبه، چهارمين ستون از سمت قبر مىشد.
سمهودى مىنويسد: «شكل اين ستون امروزه به شكل محرابى از جنس گچ است كه آن را با ساير ستونها متمايز مىكند. اما در آتش سوزى دوم در مسجد شريف نبوى، شكل خود را از دست داده است.» (سمهودى، ج2، ص181، تحقيق: قاسم السامرائى، اول، 1422ق.)
احاديث نقل شده در فضيلت ستون توبه:
در بخشىكه از ستون مخلقه صحبت به ميان آمد، به اختلاف علما دربارۀ حديث سلمة بن اكوع اشاره كرديم.
برخى از علما از جمله بيهقى و فيروزآبادى معتقد بودند كه مصداق ستون ذكر شده در حديث سلمه همان ستون توبه است. همچنين در آنجا دلايل خود را براى ترجيح اين نظر ذكر كرديم.