102
سفرنامه حج مرحوم حاج سيد محمد على مباركه اى
در سال 1347 ق.
به كوشش: رضا مختارى
مقدّمه
نويسندۀ اين سفرنامه، خطيب توانا و عالم خوشفكر و پرتلاش مرحوم حاج سيد محمد على مباركهاى \ (1365- 1316 ق. \1325ش.) از دانشمندانى است كه مجهول القدر و مغمور الذكر مانده و بيشتر آثارش هنوز منتشر نشده است.
اين عالم ربّانى دستپروردۀ حوزۀ پر رونق اصفهان در حدود يكصد سال پيش است، هر چند مدتى در حوزههاى ديگر از جمله قم و مشهد و تهران درس خوانده است؛ ولى عمدۀ تحصيل و شكلگيرى شخصيت او نزد علماى اصفهان و در آن حوزۀ با بركت و با نشاط بوده است.
حضور چند ساله در خدمت علماى وارسته و نامدار آن روزگار و حشر و نشر و استفاده از محضر بزرگانى چون حضرات آيات ابوالمجد شيخ محمدرضا نجفى مسجدشاهى، سيدابوالقاسم دهكردى، شهيد سيد حسن مدرّس و آخوند كاشى از او شخصيتى جامع، فهميده و منتقد و دلسوز جامعۀ دينى و حوزهها ساخت.
علاوه بر اينها سفر به كشورهاى مختلف و ديدار با مردم و عالمان آن كشورها و اطّلاع از اوضاع و احوال جهان، بر بصيرت و تيزبينى او افزود.
وى در آغاز كتابش «ثمرات العلوم» مىگويد:
آنچه نويسندۀ اين كتاب در سياحتهاى خود در ممالك دنيا از چين و هند و ژاپن و روسيه و تبّت و صيام [ \ سيام \تايلند] و كشمير و افغانستان و ايران و عراق عرب و فلسطين و سوريه