متن کتاب میقات حج (فارسی) - جلد 88 - صفحه 196

(5 تا 272)

196مقولۀ جواهر و اعراض مى‌دانند. در ميان متكلمان اماميه، در شمارۀ اعراض و دسته‌بندى آن، اختلاف نظر وجود دارد. ¹

25. ابن تيميه سخن متكلمان مبنى بر آغاز زمانى عالم و تعطيل در خلقت را نپذيرفته و مطابق متكلمان معاصر اماميه متأثر از حكمت متعاليه صدرايى فتوا داده است، اگر چه متكلمان اماميه متقدم بر حدوث زمانى عالم نظر داشته‌اند. ابن تيميه همچون فيض كاشانى از متكلمان متأثر از حكمت صدرايى قدم عالم به شيوۀ ارسطويى را نيز نپذيرفته است. او همچون صدرالمتألهين معتقد است: خداوند همواره خلق داشته است اما هيچ چيز قديم به قدم خداوند نيست. ²

مسائلى كه در كلام اماميه بدان پرداخته شده يا بسيار برجسته است اما سلفيه بدان نپرداخته يا توجه نكرده اند، عبارت اند از:

1. در مسأله هستى‌شناسى كلام اماميه، به ويژه توسط خواجه نصير بسيار برجسته شده و وجود به

اعتبارات مختلف تقسيم و دربارۀ آنها بحث گرديده است، اما در سلفيه بيشتر بر تقسيم وجود

به غيب و شهادت تأكيد شده گرچه تفسير آنها از غيب با تفسير متكلمان اماميه متفاوت است. ³

2. در اشتراك معنايى وجود، درآثار سلفيه بحثى نشده، اما خواجه نصير بدان پرداخته است. ⁴

3. بساطت وجود. ⁵

4. تشكيك وجود و تكثر و طولى وجود، به ويژه در متكلمان پيرو حكمت متعاليه برجسته است

گرچه تشكيك طوسى با صدرايى قدرى متفاوت است. ⁶

5. تفصيل در بحث عليت و تقسيم آن به چهار علتِ مادى، صورى، فاعلى و غايى و تقسيم آن

به علل وجودى و ماهوى. ⁷

6. بحث در انواع تقدم و تأخر يا سبق و لحوق و پذيرش حدوث قدم ذاتى. ⁸

7. بررسى تفصيلى ويژگى‌هاى واجب الوجود بالذات و ممكن بالذات. ⁹

8. بررسى تفصيلى اقسام جوهر و عرض. ¹⁰

خلاصۀ سخن اينكه مسائل هستى‌شناسى در كلام اماميه، به ويژه توسط خواجه نصير طوسى و متكلمان بعد از او مورد توجه خاص بوده است و امروزه اين بديهى است كه مبانى هستى‌شناختى چه ميزان در آراى كلامى متكلمان در مسائل الهيات مؤثر است.

1) . ابن تيميه، درء التعارض، ج1، ص464، و ج 2 ص422؛ حلى، كشف المراد، ص202؛ مقداد بن عبدالله سيورى، اللوامع، صص137- 132

2) . ابن تيميه، الصفديه 45 -49؛ ابن ميثم قواعد المرام، صص59 - 57 و مقداد بن عبدالله سيورى اللوامع الالهيه، صص149- 145؛ فيض كاشانى، اصول المعارف، صص244- 185؛ صدرالمتألهين، اسفار، ج3، ص127

3) . حلى، كشف المراد، صص40 و 75؛ همو آغاز و انجام، ص15

4) . همان، ص24

5) . همان، ص41

6) . زنوزى، ملا عبدالله، لعمات الالهيه، صص85 و 86

7) . نك: حلى، كشف المراد، صص133- 114

8) . همان، صص60 - 57

9) . حلى، كشف المراد، صص53 و 75؛ لاهيجى، شوارق الالهام، ج1، صص386 - 373 و 472 - 424

10) . همان، صص138 و 278؛ لاهيجى، شوارق الالهام، ص259 و 493

مشخصات کتاب

میقات حج (فارسی)جلد:88نویسنده:جمعی از نویسندگانناشر:سازمان حج و زیارت، حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیاراتمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:1392

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1جلد 2جلد 3جلد 4جلد 5جلد 6جلد 7جلد 8جلد 9جلد 10جلد 11جلد 12جلد 13جلد 14جلد 15جلد 16جلد 17جلد 18جلد 19جلد 20جلد 21جلد 22جلد 23جلد 24جلد 25جلد 26جلد 27جلد 28جلد 29جلد 30جلد 31جلد 32جلد 33جلد 34جلد 35جلد 36جلد 37جلد 38جلد 39جلد 40جلد 41جلد 42جلد 43جلد 44جلد 45جلد 46جلد 47جلد 48جلد 49جلد 50جلد 51جلد 52جلد 53جلد 54جلد 55جلد 56جلد 57جلد 58جلد 59جلد 60جلد 61جلد 62جلد 63جلد 64جلد 65جلد 66جلد 67جلد 68جلد 69جلد 70جلد 71جلد 72جلد 73جلد 74جلد 75جلد 76جلد 77جلد 78جلد 79جلد 80جلد 81جلد 82جلد 83جلد 84جلد 85جلد 86جلد 87جلد 88جلد 89جلد 90جلد 91جلد 92