113 حرم سقف پر قنادل او

فصل نهم در بيان مناره‌هاى حرم شريف

بدان‌كه ابوداود بيهقى روايت كرده است كه زنى بود از قبيلۀ بنى نجار كه او گفته: خانه من بلندترين خانه‌هاى اطراف حرم شريف بود و بلال - رضى الله عنه - اذان صبح را در بالاى آن مى‌گفت. و ابن زباله از محمد بن اسماعيل و غيره روايت كرده است كه در خانۀ عبدالله بن عمر ستونى بود در قبلۀ مسجد؛ بلال - رضى الله عنه - اذان بر آن ستون مى‌گفت، اما در اين ايام و زمان، حرم شريف را پنج گلدسته بوَد.

اول بالاى قبّه روضۀ شريفه؛ كه آن را «رأسه» گويند؛ چرا كه به غير از رائس مؤذنان آنجا، كس ديگر نتواند برآمدن؛ و اين منار از بناى وليد بن عبدالملك بن مروان است كه والى شام بوده، و از جانب او عمر بن عبدالعزيز كه حاكم مكه و مدينه بود، به امر او، عمارت مسجد حرم مدينه كرد و چهار منار در چهار كنارِ حرم محترم بنا كرد كه هر يك ششصد گز بود؛ اما منار رائسه به امر قايتباى سلطان، بعد از مدتى صد و بيست گز شد به اتمام شيخ الخدام شاهين الجمال در سنۀ اثنين و تسعين و ثمانمائه [892].

دويم: منار سنجاريه است؛ در برج ديوار شمالى حرم محترم، و طول آن هشتاد گز است. چون آن منار از آثار سليمان بن عبدالملك بن مروان است و سليمان پادشاه كه از سلاطين روم است و بانى قلعۀ مدينه نيز تعمير آن كرده، مسمّى و مشهور گشته به سليمانيه.

سيم: منار خَشبيه است؛ و آن در ركن غربى ديوار مذكور است، و طول آن هفتاد و دو گز است، و آن را در اين ولا شوكيليه گويند؛ زيرا كه مؤذن آن مناره منسوب است به جماعت شوكيليه كه قبيله‌اى است از اهل مدينه.

چهارم منار سلطانيه است؛ و آن در بالاى طاق رواق پرطمطراق يگانه آفاق قايتباى سلطان است كه در باب الرحمه بر بالاى قبّه و طاق دروازه آن يگانه آفاق است.

پنجم مناره باب السلام است؛ و آن بناى محمد قلاوون بود. ثانياً چنانچه مذكور شد و آن مناره مسمّى به طواليه است، لطوله من سايره اولا و طولها خمسه و تسعون ذراعاً.

فرش حرم نبى كه خلد است يقين