95دانسته است كه مىتوانند با حضور در آنجا خود را به كمال برسانند.
در آيۀ 125سورۀ بقره نيز تأكيد بر واژۀ «ناس» به معناى تودۀ مردم شده است.
حضور مردم پيرامون كعبه و اجراى مناسك و آيينهاى حج، باورهاى مردم را به دين و خدا تقويت مىكند و آنان را براى ادامه راه پيامبران استوار و دلگرم مىسازد. از اين رو است كه امام صادق (ع) در تفسير آيه مىفرمايد: «خداوند حج را موجب تقويت دين مردم قرار داده است.» 1
اين كاركرد و نقش، افزون بر نقش عبادى، بيانگر كاركرد اجتماعى حج نيز مىباشد؛ زيرا تقويت دينِ مردم به معناى افزايش همبستگى اعتقادى و هدفى مردم است وكسانىكه به حج مىروند، حضورشان در اين ديار موجب مىشود كه روابط عاطفى و عقلى در آنان افزايش يابد و در راستاى امتسازى حركت كنند. هماهنگى در قصد و برنامه و اجرا و روش، باعث مىشود تا ناخواسته نوعى وحدت اجتماعى در ميان آنان تقويت شود و يگانگى در هدف و روش و عمل را در خود بهوجود آورند.
5. لغو امتيازهاى گروهى، طايفهاى و. . .
حج از نقشهايى كه دارد، آن است كه مىتوان امتيازات گروهى، طايفهاى و مانند آن را لغو سازد. كاربرد واژۀ «ناس» (تودۀ مردم) و اينكه كسى را بر كسى فضيلتى نيست و همگان از مكىها و ديگران در بهرهگيرى از خانهها و امكانات مكه مساوى هستند و ميان شهرى و روستايى و آشنا و بيگانه و بيابانى و صاحبان مقام و منصب اجتماعى شهرى تفاوتى نيست، بدان معنا است كه در حج هرگونه امتيازات لغو مىشود تا زمينه براى همبستگى اجتماعى و سياسى افزايش يابد.
عدم تفاوتها و برداشتن امتيازات، حتى براى مقطعى كوتاه از زمان، به معناى برابرى انسانى است و اين مسأله موجب مىشود تا انديشۀ برابرى انسانى و عدم تفاوتهاى برخاسته از مال و مكنت و منصب در ميان مردم به عنوان يك اصل،