81لااقل در هر هتل يك روانشناس آگاه به مسائل حج و ورزيده در مسائل روانشناختى حضور داشته باشد تا مشكلات روحى و روانى زائران به او ارجاع شود. در حال حاضر اين مسائل اغلب به پزشك كاروان ارجاع داده مىشود و چون پزشكان معمولاً در اين زمينه تخصص كافى ندارند، نهتنها مشكلات حل نمىشود، بلكه گاهى تشديد هم مىشود.
اينها برخى از روشها و راهكارهاى مقدماتى است كه در اين مجال كوتاه، امكان طرح آنها وجود داشت. بىترديد علل پديدآيى اضطراب و راههاى درمان و كنترل آن، بسيار گستردهتر از آن است كه در يك جلسه تمام جوانب آن بررسى شود. در واقع هدف اين نشست، تبيين اهميت موضوع و جلب توجه مسؤولان به ضرورت انجام اقدامات بايسته در اين زمينه مىباشد كه اميدوارم اين هدف حاصل شود.
پاسخ به چند پرسش
پرسش: در بحث كاهش اضطراب، ممكن است اين پرسش مطرح شود كه براى بعضى از امور مهم شرعى، بايد نوعى دلهره و دغدغه در انسانها ايجاد كرد؛ مثلاً در روايت داريم كه پيامبر خدا (ص) وقتى در بارۀ بهشت و جهنم سخن مىگفتند، مضطرب مىشدند، گويى كه آن را مىبينند يا وقتى صداى اذان به گوش مىرسيد، حالت متفاوت مىيافتند. آيا اين اضطراب هم بايد برطرف شود يا چنين اضطرابى نه تنها حفظ كه لازم است تقويت هم بشود. در واقع چه مرزى است ميان اضطرابهاى بيمارگونه و مرضى و اضطرابهاى حركتآفرين و مثبت؟ !
پاسخ: بىگمان براى انجام هركارى، ميزان معينى از اضطراب، هم طبيعى و هم ضرورى است؛ زيرا براى وادار شدن انسان به حركت و تلاش و پيگيرى، وجود اين مقدار اضطراب لازم است. به عنوان نمونه اگر نگران كسب معاش نباشيم، كار نمىكنيم و اگر دغدغۀ كسب علم نداشته باشيم، اصلاً پاى درس نمىرويم. وجود چنين دغدغهاى براى همۀ انسانها ضرورى و حركتآفرين است؛