42
سند دوم: عريضه از طرف عموم حجاج ايرانى
حضور مبارك حضرت مستطاب اجلّ اكرم امجد اشرف آقاى صدر اعظم مدّظلّه العالى است.
تصدّق حضور مباركت شويم. از تفضّلاب خداوندى، امسال از جهت خوشى هوا و امنيّت راهها به عموم حجاج ايرانى خوش گذشته، در تمام اماكن مقدّسه به آسودگى و مرفّه الحال به دعاگويى ذات اقدس وجود اعلى حضرت همايون شاهنشاهى ارواحنا فداه، و حضرت اجلّ اكرم اشرف اعظم - مدّ ظلّه العالى - مشغول بوده و هستيم. جناب حاجى مفخّم السلطنه جنرال قونسول دولت عليّۀ ايران، از اول ورود حاج ايرانى به جدّه تا امروز، كمال مواظبت و مراقبت را در فراهم آوردن اسباب سهولت مسافرت حجاج به عمل آورده، از فضل خداوند متعال، و از توجّهات كاملۀ اولياى دولت عليّه، عموم حجاج به سلامتى و خوشوقتى، از هر طرف وارد مكۀ مكرمه شدند و جناب حاجى مفخّم السلطنه، در اوايل ذى حجّه از جدّه به مكه وارد شدند.
در رؤيت هلال، ما بين اهل تشيّع و تسنّن اختلاف واقع شد. در مكه روز پنجم ماه را شهرت دادند كه ششم است. حجاج ايران كه از طرف دريا و جدّه به مكه آمده بودند از اين اختلاف زياده از حدّ مضطرب الحال بودند، تا اينكه روز هفتم ماه، قبل از ظهر، قافلۀ شامى با محمل دولت وارد مكه شدند. عموم علماى عظام و مجتهدين كرام و معتبرين حجاج كه همراه قافلۀ شامى بودند، در رؤيت هلال شب چهار شنبه متّفق القول شدند، و احدى از حجاج ايرانى پيدا نشد كه رؤيت هلال را شب سهشنبه اقرار كند. بنابراين، در ميان جماعت شيعه و سنى اختلاف واقع شد و از حكومت محلّيه به عموم مطوّفين و حملهداران قدغن اكيد شد كه حجاج را به طرف منا حركت بدهند.
اتباع دولت جاويد آيت ايران، به جنرال قونسولگرى پناه برده، اظهار نمودند كه اگر ما با عثمانيها حركت بكنيم حجّمان باطل خواهد شد و جناب حاجى مفخّم السلطنه به عموم حجاج ايران قوّت قلب و دلدارى داده، گفتند: آنچه دلخواه و ميل ايرانيها است همان طور رفتار خواهم نمود. عموم حجاج با كمال دلخوشى و مسرّت از قونسولخانه بيرون رفته، فرداى آن روز؛ يعنى هشتم ماه، همۀ حجاج ايران به طرف منا و عرفات حركت نمودند. روزى كه ايرانيها وارد عرفات شدند عثمانيها