104
از نگاهى ديگر
پديده تكفير در پرتو قرآن و حديث
آيت الله شيخ جعفر سبحانى/ حامد فقيهى
بدون ترديد پديدۀ تكفير در دورۀ معاصر، اگر چه امتداد تكفير در دورههاى گذشته است - پديدهاى كه در قرن سوم و چهارم هجرى با اقدامات برخى افراطىها، به ويژه افراطىهاى حنبلى مذهب اوج گرفت - اما از اوايل قرن كنونى شدت بيشترى يافته و در ده سالۀ اخير به اوج خود رسيده است. اين پديده، سايۀ شوم خود را بر روى كشورهاى اسلامى گسترانيد و به پديدها ى مطرح تبديل گرديد كه نام آن همواره با كشتارهاى هولناك همراه است. جوانان مجنون و شورشى به آن روى آوردها ند و برخى مؤسسات و مدارس دينى، اذهان اين جوانان را آكنده از تفكرات افراطى و سينههاى آنان را مالامال از كينه و نفرت به ديگر مسلمانان، به ويژه نفرت از پيروان مكتب اهل بيتعليهم السلام كردها ند. در ادامه، دست اين جوانان را براى كشتار جمعى و ذبح مردان و زنان و كودكان و كهنسالان در كشورهاى عراق، يمن، پاكستان، سوريه، افغانستان و. . . باز گذاشتها ند. متعصبان ساده انگار و سطحى نگر نيز كه با سياستمداران جهان، پيمانى شيطانى بسته و كرسىها و جايگاههاى بلند افتاء و ارشاد را كسب كردها ند، با صدور فتواهاى كوركورانه، جان، مال و آبروى مردم را مباح شمرد ها ند. 1
اگر چه پديدۀ تكفير در قرون گذشته - در بسيارى از موارد - با عوامل داخلى ارتباط داشته و عامل سياست در كنار ديگر عوامل، يكى از اركان آن بوده است؛ اما در دورۀ معاصر، عامل