140
5. روشهاى نقلى:
از روشهاى معتبرِ شناخت در كلامِ اسلامى؛ از جمله كلام اماميه، روشهاى نقلى؛ يعنى كتاب، سنت و تاريخ است كه هر كدام بايد جداگانه بحث شود.
1/5. كتاب:
در فرهنگ اسلامى، به ويژه در كلام و فقه، هرجا كتاب به طور مطلق ذكر شود، مراد قرآن كريم است كه مهمترين منبع معارف الهى و معتبرترين منبع معرفتى است. در حجيت قرآن نزد متكلمان مسلمان، اتفاقنظر وجود دارد. آنچه محل بحث است، اين استكه برخى آيات قرآن كريم از محكمات و پارهاى از آيات از متشابهات است در حجيت ظواهر محكمات بحثى نيست اما آيا در آيات متشابه هم مىتوان به ظواهر آنها استناد كرد يا بايد تفسير و تأويلى برخلاف ظاهر نمود، اين نزد متكلمان محل اختلاف است كه در بحث معناشناسى بايد بحث شود.
2/5. سنت:
از منابع مشترك ميان سلفيه و اماميه، در معرفت دينى، سنت است اما در تعريف سنت اختلاف وجود دارد؛ سنت از نظر اماميه قول، فعل و تقرير معصوم است اما سلفيه آن را محدود به پيامبر (ص) مىدانند.
از نگاه اماميه پيامبرگرامى، اميرمؤمنان، على و يازده فرزندش عليهم السلام كه به امامانِ «شيعۀ امامى» مشهورند و حضرت زهرا عليها السلام حلقۀ عصمت را تشكيل مىدهند و قول، فعل و تقرير يعنى گفتار و رفتار و تأييدشان براى امت اسلامى حجت است و اين حجيت را خداوند به پيامبر و اولى الأمر بر اساس آيۀ شريفۀ زير داده و مىفرمايد:
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِى الأمْرِ مِنْكُمْ. . .)
1
؛ «. . . اى كسانى كه ايمان آورده ا يد، پيرو دستورات خدا باشيد و از پيامبرخدا و صاحبان امرتان نيز اطاعت كنيد.»
در اين آيۀ شريفه، امر به اطاعت سه مقام شده است:
اول، اطاعت از خدا؛ يعنى پيروى از قرآن كريم كه دربردارندۀ پيام ها و اوامر الهى است.
دوم، اطاعت از پيامبرخدا براى كسانى كه در عصر رسالت بودند، به اين معناست كه سخنان پيامبر (ص) را به گوش جان شنيده و اوامرش را انجام و نواهى ا ش را ترك كنند و كسانى كه عصر آن حضرت را درك نكرده ا ند وظيفه دارند آنچه از گفتار و رفتار اخلاق و آداب پيامبر گزارش شده را