113شرعى كمتر توجه ميشود اما در مورد روحانيون (معلّمان دين) نحوۀ ارتباط با زائران بهخصوص بانوان در كلاس درس يا خارج از آن تفاوت خواهد داشت. رعايت حدود و مرزهاى شرعى، اگر چه بر همگان (مسلمانان) لازم و واجب است اما براى روحانيون كه خود نقش الگو را دارند - مهم تر خواهد بود.
مراحل برقرارى ارتباط و حفظ آن
گام نخست شناخت مخاطب (زائر شناسى)
شناخت مخاطب و ويژگيهايآن، از اركان اساسى روان شناسى - تربيتى است. مخاطبشناسى به ما كمك ميكندكه راحتتر و آسانتر با زائر ارتباط مؤثر بر قرار نماييم. اساساً آگاهى از فرايند شناختى فراگيران (زائران) ، در سنين مختلف، بهويژه در سنين جوانى، از ضروريترين وظايف روحانى كاروان است؛ زيرا يكى از اركان تعليم وتربيت وآموزش «زائر» است؛ از اينرو، شناخت آنان وآشنايى با خلقيات، نيازها، انگيزهها، تيپهاى شخصيتى، تفاوتهاى فردى و. . . امرى ضرورى است و بدون آشنايى با آنها، امر آموزش و تأثيرگذارى، با مشكل مواجه ميشود. زائر شناسى در پى همين نكته است كه به روحانيون كاروان يادآورى كند، قبل از هركارى مخاطبان خويش را بشناسند و براساس ظرفيت و ظرافت آنان، آموزش، مشاوره، تربيت وتأثيرگذارى را پيريزى نمايند.
شناخت مخاطب بايد در حوزهها و قلمروهاى متفاوت انجام پذيرد؛ يعنى بايد از جنبههاى گوناگون نسبت به شناسايى مخاطب همت نمود و بر اساس نتايج و شناخت و متناسب با حوزههاى قلمروها، در رفع كاستيها و دفع شبههاى جديد كوشيد. برخى از مهمترين حوزههاى مخاطبشناسى عبارتاند از:
1. قلمرو ويژگيهاى زيستى، ذهنى، عاطفى، وروانى زائران.
2. مسائل و مشكلات اجتماعى زائران.
3. وضعيت اعتقادى، دينى و مذهب زائران.
4. مسائل فرهنگى، آداب و رسوم اجتماعى زائران.
5. ميزان معلومات و درك و فهم زائران.
6. تفاوتهاى فردى زائران.
7. تيپهاى شخصيتى زائران.