128
از كعبۀ گِل تا كعبۀ دِل
(بررسى ديدگاههاى عارف بزرگ، شيخ محمد بهارى دربارۀ حج و آداب آن)
دكتر ليلا هاشميان
چكيده
حج، گردهمايى بزرگ مسلمانان جهان، همواره يكى از جذابترين و بحث انگيزترين عبادات بوده است. بسيارى از عارفان و شاعران بزرگ با تعبيرهاى مناسب، به توصيف آداب و مناسك حج پرداخته و هدف از آن را تشريح نمودهاند.
نوشتار حاضر تلاشى است براى بيان ديدگاههاى عارف بزرگ، شيخ محمد بهارى دربارۀ حج و آداب آن و مقايسۀ اين ديدگاهها با ديدگاههاى شاعران و عارفان بزرگ پارسى گوى و به دست آوردن نقاط و نكات مشترك ميان آنها.
واژگان كليدى:
حج - آداب و رسوم عبادت - شيخ محمد بهارى - كعبۀ دِل - تذكرۀ المتقين
غرض ز كعبه طواف خانۀ گِل نيست كه خانۀ دِل آرامگاه جانان است
حج همواره در نگاه عارفان، از با ارزشترين عبادات است. به اين جهت كه موجب رسيدن انسان به كمال ميگردد. اين عبادت پرمعنا، در درون خود ظرافتهايى دارد كه انسان در خلال انجام آنها، پختهتر ميگردد. تحمّل سختيهاى مسير، دورى از خانواده، انجام مناسك راحت ودشوار، نظم موجود در برنامههاى حج و. . . همگى درسهايى است آموزنده براى كسى كه بخواهد از اين سفر