51«حسن بن سفيان بر ما نقل كرده، گفت: قتيبۀ بن سعيد در روايتى گويد: اسماعيل بن جعفر از شريك بن ابىنمر، از عطاء بن يسار و او از عاشيه نقل كرده كه: هر شب نوبت حضور پيامبر در خانۀ او بود، آن حضرت در اواخر شب راهى بقيع مىشد و ميفرمود: سلام و درود بر شما، خانه قوم مؤمن، خدايا! اهل بقيع غرقد را بيامرز!»
8. جارالله زمخشرى
جارالله زمخشرى در كتاب الفائق فى غريب الحديث، موارد قابل توجهى را براى بقيع آورده كه حاكى از عظمت بقيع در نگاه او بوده است.
«إنّ الناس قحطوا علي عهده فخرج إلي بقيع الغرقد فصلي بأصحابه ركعتين جهراً فيهما بالقرائة ثمّ قلب ردائه ثمّ رفع يديه فقال: اللّهم صاحت بلادنا و اغبرت أرضنا و هامت دوابّنا اللهمّ ارحم بهائمنا الحائمة و الانعام السائمة و الاطفال المحتلة.»17
«مردم، در دوران پيامبر خدا گرفتار قحط و تنگنا، به جهت نباريدن باران شدند، پيامبر بهبقيع غرقد رفته، با اصحاب دو ركعت نماز- كه قرائت را مخفى ميگفت- خواندند، سپس عباى خود را وارونه كردند و دستهاى مبارك را به سمت خدا بلند نموده، عرضه داشتند: خدايا! شهرهاى ما خشك شد و زمينهاى ما را گرد و خاك گرفت و رو به مرگ نهادند. چارپايانمان عطشان شدند، خدايا! رحم كن بر چهارپايان تشنه و علفخوار ما و كودكان بى پناهمان.»
همين متن را، متّقى هندى، در جلد هشتم كنز العمال، با اضافاتى نقل كرده كه اضافات آن اينگونه است: پيامبر خدا در ادامه، گفتند:
«اللهم منزل البركات من أماكنها وناشر الرحمة من معادنها بالغيث المغيث أنت المستغفر للآثام فنستغفرك للجامات من ذنوبنا ونتوب إليك من عظيم خطايانا، اللهم أرسل السماء علينا مدراراً. . . فما فرغ رسول الله - صلي الله عليه [وآله] وسلّم حتّي جادت السماء حتّي أهم كلّ رجل منهم كيف ينصرف إلي منزله فعاشت البهائم وأخصبت الأرض وعاش الناس، كلّ ذلك ببركة رسول الله - صلي الله عليه [وآله] وسلّم -» .18
«بار خدايا! فرستندۀ بركتها از جايگاه آن! و نشر دهندۀ رحمتها از معادن آن، كه در آن بارانهاى متراكم است. بار خدايا! تو بخشندۀ گناهانى. از تو براى گناهان بزرگمان، طلب بخشش مى كنيم و به تو بازمىگرديم از بزرگى گناهان. خدايا! باران رحمتت را پيوسته بفرست. . . آنگاه كه پيامبر خدا از دعا فارغ شد، آسمان بارانش را نازل كرد؛ بهگونهاى كه هر فردى مى كوشيد: چگونه به منزل بازگردد. پس چارپايان متنعم و زمين سبزه زار شد و مردم شادمان گرديد، همۀ اينها به بركت وجود پيامبر بود.»
متقى هندى در كنزالعمال، دعاهاى فراوانى را نقل كرده كه فرد عازم بقيع، بايد آن را بخواند؛ مانند:
«السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ أَنْتُمْ لَنَا فَرَطٌ وَ إِنَّا بِكُمْ لاَحِقُونَ» .19
«درود بر شما خانه قوم مؤمن، شما پيش از ما رفتيد و ما به شما ملحق مى شويم.
بسيارى از عالمان و بزرگان اهل سنت؛ مانند احمد بن حنبل در مسند، بخارى در صحيح و نيز مسلم در صحيح خودش، نسائى در مسند و بسيارى ديگر، در جاى خود، از فضيلت و عظمت بقيع سخن گفتهاند و سيره و سنت پيامبر نسبت به حضور در بقيع را مطرح كردهاند كه به دليل عدم نياز، از ادامه اين بخش از نوشتار دست باز مىداريم.
به يارى و توفيق الهى، در نوشتار بعد، «ديدگاه عالمان شيعى دربارۀ بقيع» را مىنگاريم.