55
بقيع در بستر تاريخ /2
طاب البقيع له سكني و غرقده واشرقت أرضه من بعد تفتين
بقيع، يادوارۀ فضيلتها، ايثارها، بزرگىها و كرامتها است. در نوشتار پيشين اشاره شد كه پيامبر خدا (ص) به آن مكان تردد و مكث فراوانى داشتند و سنتى گرانمايه و سترگ را در حرمت نهادن به بقيع، از خود بر جاى نهادند، همواره به بقيع مىرفتند و براى مدفونين در آن، دعا ميكردند و از خداوند براى آنها مغفرت مى خواستند. اين سنت ارزشمند، در دوران بعد از رحلت پيامبر گرامى اسلام، مورد توجه معصومان قرار گرفت و پس از آن، امامان شيعه يكى پس از ديگرى آن مركز نور را مورد توجه قرار مىدادند و پيوسته دربارۀ آن سفارش كرده و خود در آن مكان حضور مى يافتند و به دعا براى مدفونين در بقيع مىپرداختند
در اين بخش، اين نگاه عالى و جهت دهنده و راهگشا را از تاريخى و سيرۀ هدايتگر امامان شيعه، به بررسى مىنهيم:
حرمت بقيع در سيرۀ معصومين و امامان شيعه
حرمت نهادن به بقيع در سيرۀ معصومان، داراى چند جهت اساسى است كه به همين جهات، امامان شيعه فراوان به بقيع آمد وشد داشتند و با نگاهى از سر تعظيم و احترام، به بقيع مىنگريستند و سيرۀ خويش را فراراه پيروان خويش در آيندۀ تاريخ قرار دادند. اين جهات، عبارتند از:
1. اقتدا به سيرۀ پيامبرگرامى.
در بخش پيشين ملاحظه كرديم كه پيامبرخدا9 به بقيع مىرفتند و براى مدفونين در آن مكان، طلب مغفرت مىكردند و دعا مىخواندند.
«معاويهبنوهب گويد: پيامبر خدا - كه درود خدا بر او و آلش باد - همواره به بقيع مىرفتند و براى مدفونين آن طلب مغفرت ميكردند. . .» 1
امامان شيعه، سنت و سيرۀ پيامبر گرامى اسلام را محترم مىشمردند و به آن اقتدا مى كردند.
2. اشارت و رهنمود برخى از روايات و گواهى هاى تاريخى، مبنى بر اين كه قبر منوّر فاطمۀ زهرا (س) در بقيع است و ائمۀ طاهرين (عليهم السلام) ، به همين دليلِ خاص، صرف نظر از ادلۀ ديگر، به بقيع احترام فراوان داشتند و در آن مكان شريف حاضر مىشدند و دعا و استغفار مىكردند و به زيارت قبر مخفى مادرشان زهرا (س) مىپرداختند.
3. وجود قبور بسيارى از صحابۀ بزرگوار پيامبر (ص) و شخصيت هاى ممتاز تاريخ اسلام و قبور برخى از شهداى اُحد و. . . كه خود موضوعيت فراوانى براى ائمه (عليهم السلام) در بقيع داشته است.
4. وجود قبور چهار امام معصوم در آن مكان نيز موضوعيت اساسى داشت و به همين دليل امامان شيعه به آن مقبرۀ نورانى عنايت ويژهاى داشتهاند.
5. صرف نظر از موارد فوق، خودِ حضور در قبرستان و سلام بر اهل قبور، دليل مستقلى است كه در آموزه هاى دينى به آن توجه شده است.
6. در بخشى از بقيع، پيش از دفن امامان شيعه، در آن، خانهاى وجود داشته متعلّق به عقيل برادر امير مؤمنان، على بن ابيطالب (ع) كه اين خانه مورد توجه پيامبر (ص) بوده و محل دعا و مناجات آن حضرت به شمار مىآمده است.
جايگاه بقيع در سيرۀ علوى
على (ع) ، شاگرد مكتب نبوى و وصى رسالت و ولايت كبراى او است. او نزديكترين فرد به پيامبرگرامى است كه از آن حضرت درسها گرفته و بر سيرۀ او اقتدا كرده است.
ابوذر غفارى نقل كرده است:
«شبى ديدم پيامبر خدا (ص) از خانۀ خويش بيرون شدند و دست على را گرفته، به بقيع رفتند.»2
امام صادق (ع) نقل فرمود:
«روزى پيامبر خدا (ص) در بقيع بودند كه على (ع) خبر از پيامبر گرفتند. به وى گفته شد كه پيامبر در بقيع هستند. على به بقيع آمد و بر پيامبر سلام كرد. پيامبر فرمود: بنشين. على در طرف راست آن حضرت نشست. سپس جعفربنابىطالب در جستجوى پيامبر بود كه گفته شد كه آن حضرت در بقيع است. جعفر هم به بقيع آمد و بر پيامبر سلام كرد. پيامبر فرمود: بنشين. جعفر روبه روى پيامبر نشست. سپس پيامبر رو به على كرده، فرمودند: اى