63براى ديگران معمولاً ممكن نيست.
ثانياً: شهود و مكاشفه معمولاً قابل استدلال نيست.
ثالثاً: اينگونه شهودها و مكاشفات و رؤياها، از خطا مصون نيست و احتمال دارد ربانى يا شيطانى باشد.
بنابراين، شهود، مكاشفه و رؤياهاى غيرمعصوم نمىتواند يكى از منابع استنباط و استخراج اسرار حج باشد. همانطور كه منبع معتبرى در فقه و كلام و تفسير بهشمار نمىآيد.
6. سخنان دانشمندان و عرفا
سخنان بزرگان دين و عرفان مىتواند همچون چراغى روشنگر براى ما باشد و ما را به سرمنزل مقصود رهنمود شود و استفاده از راهنمايىها و ارشادات آنها بر ما لازم است.
اما در مورد اسرار حج، هرگاه كه سخنان آنان مستند به يكى از منابع معتبر (قرآن، سنت، عقل و تاريخ) بود، قابل قبول است. اما در صورتى كه مستند نباشد يا براساس منابع غير معتبر (مثل شهود، مكاشفه يا رؤيا) باشد، نمىتوانيم آنها را بهعنوان اسرار و حكمتهاى حج به شارع نسبت دهيم.
يادآورى: در مورد اسرار حج لازم است از نقل مطالب سست و خوابهاى فراوان و مكاشفات بدون مستند، پرهيز كنيم، چراكه نقل اينگونه مطالب سست موجب بدبينى افراد فرهيخته به مناسك حج مىشود.
بنابراين، لازم است اسرار حج از منابع معتبر با شيوۀ صحيح استخراج و استنباط گردد و براى مردم بيان شود و در آيات و احاديث، اسرار و مطالب علمى فراوان وجود دارد كه ما را از نقل مطالب سست بىنياز و غنى مىسازد.
پىنوشتها