54
روششناسى استنباط اسرار حج
(منطق اسرار حج)
محمد على رضايى اصفهانى
در آمد
حج داراى ابعاد مختلفى است، از جمله:
الف) احكام حج (مناسك) : كه در آيات و احاديث مختلف بيان شده است.
ب) آداب و مستحبات حج: كه از آيات قرآن و سنت انبياى الهى همچون ابراهيم عليه السلام و پيامبر صلى الله عليه و آله و سنت اهلبيت عليهم السلام بهدست مىآيد.
ج) تاريخ حج: كه در منابع تاريخى، بهويژه مطالب تاريخى كه در قرآن و روايات بيان شده است.
د) اسرار حج: كه مجموعهاى از معارف حج را بيان مىكند، كه روى دوم سكۀ احكام، آداب و تاريخ حج بهشمار مىآيد و شايد مهمترين بُعد معرفتى حج باشد.
از اين روست كه در قرآن كريم، از حدود 30 آيهاى كه در مورد حج بيان شده 1تنها حدود يكسوم آنها شامل احكام حج است و بقيۀ موارد، تاريخ و اسرار حج را بيان كرده است. البته همان آياتى كه در مقام بيان احكام حج است نيز، گاهى به اسرار حج اشاره مىكند.