186امّ سلمه گفت: اى پيامبر خدا، اين‌كه راهش آسان است. شما اين بار بدون اين‌كه با احدى حرف بزنيد، خودتان برويد و قربانى خود را ذبح كنيد، ببينيد چه مى‌شود. پيغمبر پيشنهاد امّ سلمه را جالب يافت و همان را عملى كرد.
در اينجا ابن اثير در «كامل» نقل مى‌كند: با فاصله‌اى بسيار كوتاه، مردم چنان براى قربانى هجوم آوردند كه گويى اين‌ها آنان نبودند كه در برابر دستور پيامبر مقاومت مى‌كردند.
از اين فقره به وضوح افتخار ديگرى براى زنان در تاريخ اسلام، در رابطه با مناسك حج ثبت مى‌شود؛ زيرا هم به جايگاه والاى زنان مؤمن در پيشگاه پيامبر پى مى‌بريم و هم به حضور و مشاركت فعّالانۀ اين بخش از جامعه در عرصه‌هاى سياسى، اجتماعى و عبادى و در نهايت تأييد شايستگى زنان براى مستشارى در سيرۀ نبوى است. در اين فضا، پيشنهاد دقيق امّ‌سلمه در سنت شكنى فرهنگ حاكم و البته ناصواب، نقش تعيين كننده‌اى ايفا مى‌كند.
4 - 1) توجه به زنان در سخنرانى حَجّة الوداع:
از آنجا كه مراسم حج هنوز شكل واقعى خود را نيافته بود، پيامبر اسلام، در سال دهم هجرت، از سوى خدا مأمور شد كه در آن سال، در مراسم حج شركت كند و مردم را در عمل به تكاليف خود آشنا سازد و هرگونه شاخه‌هاى زايد را ببرد و حدود عرفات و منا و موقع كوچ را به مردم آموزش دهد. اين سفر كه با اعلان عمومى همراه بود، شوق و علاقۀ فراوانى را در دل گروه عظيمى از مسلمانان برانگيخت و به دنبال آن، هزاران نفر در اطراف مدينه خيمه زدند. حج آن سال كه به «حجّة الوداع» مشهور است، با عظمت ويژه‌اى برگزار شد.
از جمله نكات ماندگار آن حج، سخنرانى حضرت در راه عرفات، در نقطه‌اى به نام «نَمِره» است. پيامبر نماز ظهر و عصر را در سرزمين عرفات با صدها هزار تن به جا آورد، سپس خطبۀ تاريخى خود را در آن روز، در حالى كه روى شتر قرار گرفته بود، ايراد كرد و يكى از ياران، سخنان او را تكرار كرد و به گوش ديگران رسانيد؛ از جمله بندهاى اين سخنرانى، اين بود كه:
«هان! اى مردم، زنان شما بر شما حق دارند. شما نيز بر گردن آنان حق داريد. . . من در اين سرزمين به شما سفارش مى‌كنم كه به زنان نيكى كنيد؛ زيرا آنان امانت‌هاى الهى در دست شما هستند و با قوانين الهى بر شما حلال شده‌اند.» 1