114فلسفۀ نامگذارىها
(1)
فلسفۀ نامگذارىها 1
عبدالهادى مسعودى
حج، از كهنترين و بزرگترين عبادتها، در اديان توحيدى و حتّى غير توحيدى است. راز و رمز اين عبادت شگفتانگيز، همه را مجذوب خود ساخته و بسيارى از راويانِ شيفتۀ آن را به عرصه و درگاه ائمۀ معصوم شيعه كشانده و آن بزرگواران نيز از درياى شهود خويش، شهد معرفت را قطره قطره بر كام ايشان چشاندهاند.
بخشى از اين رازها، در مورد نامهاى حج و متعلّقات و حواشى آن است. «مكه» يعنى چه؟ چرا آن را «باسّه» ناميدهاند؟ در «حطيم» چه رخ داده كه اين نام را بر آن نهادهاند؟ و. . .
احاديثِ در پى آمده، به بخشى از اين پرسشها پاسخى مستند به حديث مىدهد؛ احاديثى كه بيشتر آنها در دو كتاب «حج و عمره در قرآن و حديث» 2و «علل الشرائع» 3است و ما در اينجا تنها به ترجمۀ آنها مىپردازيم، هرچند كه برخى از آنها نيازمند بررسى و تأمل بيشتر است و بسى محتمل است كه در تعارض با ديگر احاديث باشند و اعتبار لازم براى استناد قطعى مفاد آن به معصوم عليه السلام را نداشته باشند.
گفتنى است گزينش و تأليف اين احاديث به وسيلۀ فارس حسون كريم انجام پذيرفته كه پيشتر در شماره 15 از دوفصلنامۀ ميقات الحج به چاپ رسيده است.