40تار و پود حج تعبيه شده و هنگامى زائر از اين خصلت هدايتگرى و نور عرفان بهره خواهد گرفت كه روح حج ابراهيمى و پيام شريعت والاى احمدى صلى الله عليه و آله را در اعمال و مناسك و اوراد و اذكار جارى سازد و اين را به هدايت و روشنگرى نياز است.
نبايد مجال داد اين فرصتهاى طلايى با نفحات رحمانى كه ملك تا ملكوت را پوشش مىدهد، رايگان از دست برود.
نقش روحانيون در اين ميان بسيار با اهميت است كه به ژرفاى اين عبادت جهانشمول اسلامى بيشتر بينديشند و مطالعه كنند و بر معلومات خود بيفزايند و آشنايى دهند. بهطور خلاصه، حج را بايد به عنوان يك دانشگاه الهى و كانون انسانسازى مورد توجه قرار داد.
نقشآموزش و تبليغ و همچنين سياست حاكم بر حج در اينجا تعيين كننده و راهگشاست و نبايد مجال داد اين فرصتهاى طلايى با نفحات رحمانى كه ملك تا ملكوت را پوشش مىدهد، رايگان از دست برود.
2 - زاويه درون مرزى
از آنرو كه كنگرۀ حج تركيبىاست از زبدهترين انسانهاى مؤمن، كه از اقصى نقاط كشورهاى اسلامى در اين ميعادگاه حضور يافته و حاضران در موسم، در حقيقت نمايندگانى هستند از امت بزرگ اسلام كه در سرزمين وحى و كانون توحيد گردآمدهاند و شعارشان:
«توحيد، وحدت و عبوديت» است بدانگونه كه آيۀ كريمۀ: إِنَّ هٰذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وٰاحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ 1الهام مىدهد. لذا اين امت كوچك در موسم به نمايندگى از امت بزرگ اسلام سخنها و پيامها دارد، مشكلات و مسائلى در داخل و خارج پيش روى آنهاست.
اغلب ابهاماتى نسبت به يكديگر دارند.
حل مشكلات و رفع آن و تفاهم و ايجاد همبستگى اسلامى هنگامى ميسر است كه با زبان يكديگر آشنا شوند، به مسائل حياتى امّت بينديشند. اختلاف نظريههاى فرعى و مسلكى و فرقهاى و نژادى و اقليمى و تعصبات ناموجّه مذهبى را كنار بگذارند و از جامۀ فرديّت و قوميت بهدر آيند و بىرنگ و بدون نام