38عرفات با صداى بلند بر اهميت مسألۀ ولايت و امامت كه در اين خصوص عمروبن ابى مقدام چنين روايت مىكند:
در آنروز امامصادق عليه السلام خطاب به مردم با صداىبلند مىگفت:
«إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله كَانَ الْإِمَامَ ثُمَّ كَانَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ، ثُمَّ الْحَسَنُ، ثُمَّ الْحُسَيْنُ، ثُمَّ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، ثُمَّ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عليه السلام، ثُمَّ هَهْ» .
«و اين جملات را سهبار و به چهارسوى؛ از پيشرو و پشت سر و راست و چپ تكرار كرد كه در مجموع دوازده بار سخن آن حضرت به گوش مردم رسيد.» 1در كتب سيره وحديث، شواهد بسيارِ ديگرى را مىتوان يافتكه امامان معصوم عليهم السلام در موسم حج و در عرفات و منا و در حال طواف مردم را به ولايت اهلبيت توجه مىدادند. شيعيان آزاده و شعراى اهلبيت نيز از اين سيره پيروى كردند. فرزدق، شاعر آزاده و بلند آوازه، قصيدۀ تاريخى خود را در كنار كعبه بالبداهه سرود؛ آنگاه كه هشامبن عبدالملك در پاسخ آن مرد شامى كه عظمت زين العابدين عليه السلام را ديد و از او خواست وى را معرفى كند و هشام از روى كينه و حسد اظهار بىاطلاعى كرد! و فرزدق او را پاسخ داد و اين پيام رسانىِ به هنگام را ابن خلكان در كتاب «وفيات الاعيان» آورده و گويد: «فرزوق با شعر خود، كارى بزرگ كرد كه اميد مىرود پاداش آن بهشت باشد!» 2مطلع قصيده «ميميۀ» فرزدق اين بيت است: يا سائلي أين حلّ الجود و الكرم عندي بيان إذا طلا به قدموا 3
علاوه بر تبليغ ولايت در حج، مسائل ديگرِ اسلامى، كه با اساس دين يا فقه شريعت ارتباط دارد، در فرصتهاى مناسب مورد توجه پيشوايان قرار گرفته است؛ از جمله مىتوان مناظرات حضرت امام صادق عليه السلام با ارباب ملل و نحل و حتى ملحدين زمان در مسجدالحرام را يادآورد شد.
ابعاد حركتهاى تبليغى در حج
حركتهاى تبليغى موسم حج و زيارت را از چند زاويه مىتوان مورد توجه قرارداد:
1 - درون گروهى
2 - درون مرزى
3 - برون مرزى