144
چند گزارش از سفرهاى حج
از دورۀ صفوى
رسول جعفريان
سفر زيارتى شيعيان ايران به حرمين شريفين، يكى از ابعاد زندگى دينىاجتماعى آنان در دورۀ صفوى است. در اين زمينه، موضوعات مختلفى مىتواند مورد بحث قرار گيرد. نويسندۀ اين سطور، تاكنون چند مطلب و مقاله در اين باره منتشر كرده است:
نخست انتشار سفرنامۀ حجّ بانوى اصفهانى، همسر ميرزا خليلِ رقم نويس، از اواخر روزگار صفوى است كه شامل 1400 بيت شعر زيبا در بارۀ سفر او از اصفهان تا مكه مىباشد و حاوى اطلاعات جغرافيايى و سفرنامهاى ارجمندى در اين زمينه است. 1دوم مقالۀ مفصلى است با عنوان «پارهاى از مسائل حجاج شيعه و شيعيان مقيم حرمين شريفين در دورۀ صفوى» كه ضمن آن به مسافرت علما ومردم شيعه به حرمين شريفين و برخى از دشوارىهاى آنان پرداخته شده و در مجلد دوم كتاب «صفويه در عرصۀ دين، فرهنگ و سياست» به چاپ رسيده است.
سوّمين بحث «مناسبات اصفهان و حجاز در دورۀ صفوى» است كه در آن رابطۀ دولت و مردم ايران با سادات مدينه بررسى شده و در مجلد يازدهمِ «مقالات تاريخى» به چاپ رسيده است. دو مقالۀ اخير در مجلۀ «ميقات حج» هم نشر يافته است.