51مىنالد - و البته از پيش با او اختلافاتى داشته است - و مىنويسد: «از بدع موضوعه و جاريه در زمان مأموريت او به سفارت و اقامت استانبول، رسوماتى است كه به عناوين مختلفه از حجاج ايرانى گرفته مىشود و بيچاره ايرانيان در ممالك عثمانى از يهود ذليلتر و خوارترند.» 1وى در جاى ديگرى هم كه خود اسير اين قبيل اخاذىها شده، باز بناى دشنام و سقط گويى گذاشته مىنويسد:
«به حاجى محسن خان مشيرالدوله مؤسس اين بدع كه غارتگر زوار و حجاج ايرانى بوده است، لعنت كردم. هيچ قوم در يثرب و حجاز مثل ايرانى ذليل و اسير نيست و سبب اين كه، مأمورين ايران آنها را به ثمن بخس به عثمانىها فروختهاند.» 2
امين الدوله در جاى ديگر مىنويسد: «باز به حاجى محسن خان مشيرالدوله لعنت كردم كه در طول زمان مأموريت خود در دربار عثمانى به اصلاح حال تبعۀ خود نپرداخت، بلكه در ذلّت و زحمت ايرانىها باعث شده است.» 3امين الدوله خبر داده است كه قونسول جده ميرزا مصطفى صفاء الممالك بوده كه در ايام حج در مكه بوده و در نيمه راه جده به مكه، به استقبال امينالدوله آمده بوده است. 4ملاابراهيم كازرونى هم در سال 1315 نوشته است كه «هرچه خواستند، يعنى قنسول عجم و عمال او، ظلم به حجاج كردند.» 5نيز گفته شده است كه در سال 1317 مأمور قونسولخانۀ ايران در جده، نفرى هشت روپيه معادل چهارتومان بابت دادن تذكرۀ ايرانى به حجاجى كه از راه جده وارد مىشدند، دريافت مىكرده است. 6ميرزا داود در سال 1322 گزارش از ظلم و اجحاف مأموران قونسولگرى ايران در جده داده است. وى مىنويسد:
«رعيت روس و انگليس و هر دولتى نفرى دو قروش مىدهند، رعيت ايران نفرى هفت قروش و نيم بايد بدهند!» 7شگفت آن كه در بازگشت نيز باز اعلام شده بود كه هر حاجى ايرانى مىبايست دو ليره بپردازد.
ميرزا داود مىنويسد: روز ديگر حجاج همه در منزل حقير جمع شدند، كه چرا قونسول با ما چنين رفتار مىكند، معلوم شد مىخواهد از هر حاجى دو ليره