98قبطيه مادر اسماعيل را آواره كرد و ابراهيم او را در مكّه آورد، هاجر تشنه شد. جبرئيل فرود آمد و گفت: تو كيستى؟ پاسخ داد: «اين فرزند ابراهيم است» .
جبرئيل پرسيد: آيا تو تشنهاى؟ پاسخ داد:
آرى. آنگاه جبرئيل با پر خود زمين را شكافت و آب بيرون آمد و هاجر خود را بر آن آب افكند و نوشيد و اگر چنين نمىكرد بهصورت نهرى روان مىشد. 1ابن اسحاق گويد: هنگامى كه عبدالمطّلب چاه زمزم را حفر كرد، خداى بزرگ شرافت و عظمت وى را در ميان قوم خود فزونى بخشيد و با پيدا شدن زمزم، مردم از ديگر آبهاى مكه روى گردانيدند و بهسوى زمزم آمدند تا بدان تبرك جويند؛ چرا كه فضيلت و برترى آن را در مجاورت بيتاللّٰه دريافته بودند و مىگفتند: اين آبى است كه خداى عزّ و جلّ به اسماعيل عطا فرموده است. 2عايشه همسر پيامبر صلى الله عليه و آله گويد:
«زمزم طعام طُعْمٍ وَ شِفاء سُقْم» . 3و چنانكه در منابع ديگر آمده اين سخن از پيامبر نقل شده است.
ابن اسحاق آنگاه داستان دو آهوى طلا و شمشيرهايى را كه در زمزم پيدا شدند و اختلاف قريش بر سر آنها و قرعه زدن بنام آنان و كعبه و هديه نمودن آنها را به كعبه آورده است. 4در هرحال، حفر زمزم به دست عبدالمطّلب در دودمان هاشم كه از فرزندان اسماعيل بودند، همواره بهعنوان سرمايۀ افتخار مورد توجه قرار گرفته است.
صفيه دختر عبدالمطّلب دربارۀ حفر زمزم بهدست بنىهاشم گويد:
«نَحنُ حَفَرْنا لِلحَجيج زَمْزَم
سُقيا نبيّ اللّٰه في المحرَّم
ركضة جبريل و لمّا يعظم 5حذيفة بن غانم نيز دربارۀ منصب سقايت حاج براى هاشميان و حفر زمزم گويد:
و ساقي الْحَجيج ثمّ للخير هاشم
تاريخ حفر زمزم به وسيلۀ عبدالمطّلب
هرچندبراى اينگونه حوادث، تاريخ دقيقى تعيين نشده، ليكن برخى از محققان كوشيدهاند تاريخ حفر زمزم توسط