245حج ابراهيمى را در چند محور مورد بررسى قرار داد:
1- شناخت ملل مختلف و ارزيابى امكانات:
موسم حج مناسبترين و بهترين فرصت براى آشنايى و ارتباطات مسلمانان با يكديگر است. امام صادق عليه السلام در پاسخ به پرسش علّت تشريع حج مىگويد:
«اِنَّ اللّٰهَ خَلَقَ الْخَلْقَ. . . وَأَمَرَهُمْ بِمٰا يَكُونُ مَنْ أمرِ الطّٰاعةِ في الدّينِ وَ مَصْلَحَتِهِم مِنْ أَمْرِ دُنْيٰاهُم فَجَعَلَ فِيه الإجْتماع مِنَ الشَّرْقِ وَالْغَرْبِ وَلِيَتَعٰارَفُوا» .
«خداوند مردم را آفريد. . . و آنچه از دستورهاى دينى و مصلحتهاى دنيوى آنان بود مقرر داشت. پس حج را تشريع كرد تا مردم از شرق و غرب گرد هم آيند و با يكديگر آشنا شوند.» 1حج مركز اجتماع سالانۀ جهانى مسلمانان است كه در آن مراسم معارفۀ عمومى انجام مىگيرد. امام راحل قدس سره دراينباره مىگويد:
«حج بهترين ميعادگاه معارفۀ ملّتهاى اسلامى است كه مسلمانان با برادران و خواهران دينى و اسلامى خود از سراسر جهان آشنا مىشوند.» 2البته اين آشنايى و معارفه زمينۀ بررسى مشكلات امت اسلامى را فراهم مىكند.
امام همچنين مىفرمايد:
«حج براى اين است كه مشكلات يك سال مسلمين را بررسى كنند و درصدد رفع مشكلات برآيند.» 3بر اين اساس در طول تاريخ حتى در دورانهاى خفقان بارى كه خلفا و سلاطين جور اجازۀ نشر احكام اسلامى را به مسلمانان نمىدادند، آنها با استفاده از اين فرصت، مشكلات خود را حل مىكردند و با تماس گرفتن با ائمه معصوم عليهم السلام و علماى بزرگ دين، معضلات فكرى و فرهنگى خود را برطرف مىساختند.
2- تحكيم وحدت بين مسلمانان:
در ميان احكام اجتماعى اسلام، شايد كمتر مسألهاى را بتوان يافت كه به اندازۀ «وحدت» از آن سخن رفته باشد. دهها آيۀ قرآن به صورت مستقيم و غيرمستقيم دربارۀ وجوب وحدت و پرهيز از اختلاف ديده مىشود. در اينجافقط به دو مورد