167مجزى و صحيح است، به عنوان ثانوى است و اين روايات ناظر به عنوان اولى است) در هر حال جاى هيچگونه شبههاى در صحيح بودن نماز و ديگر عبادات كه به صورت تقيۀ مداراتى انجام مىگيرد نيست.» 1حضرت آيةاللّٰه خويى پس از تفصيل ميان عمل تقيهاى كه امر خاصى ندارد و مورد ابتلا نيست و عمل تقيهاى كه مورد ابتلاى مردم است و پس از اينكه قسم دوم را مجزى از مأمور به واقعى مىداند، مىنويسد:
«در هيچ روايتى از روايات ما، امر به اعاده و يا قضا، هرچند از باب استحباب، وارد نشده است. گرچه صاحب «وسائل الشيعه» بابى را تحت عنوان «استحباب وقوع نماز واجب پيش از جماعت با مخالف و يا پس از آن» منعقد كرد وليكن در هيچ روايتى از روايات گزارش شده، امر به اعاده و يا قضاى عمل تقيهاى، هرچند از روى استحباب، ندارد.»
قلمرو دلالت اخبار
از جمله مباحث مهم در بحث تقيه آن است كه آيا فعلى و عملى كه از باب رعايت تقيه، موافق اهل سنت و بر خلاف نظر فقهى شيعه انجام شده، مجزى است؟ تفصيل اين بحث در تقيۀ خوفى آمده و از بحث ما خارج است. آنچه كه با تقيۀ مداراتى ارتباط دارد، اين است كه فقها اختلاف كردهاند، برخى از آنان عمل بر طبق تقيۀ مداراتى را مجزى از مأموربه واقعى نمىدانند و مهمترين دليل آنان اين است كه نماز با آنان، نماز واقعى نيست بلكه صورت نماز است؛ زيرا در روايات عنوان اقتدا نيامده است. آيةاللّٰه خويى پس از نقد و بررسى روايات مربوط به تقيۀ مداراتى در ذيل عنوان «تنبيه» مىنويسد:
«نماز با اينان مانند نماز پشت سر امام عادل نيست بلكه بر اساس آنچه از روايات استفاده مىشود صورت نماز است كه اهل سنت آن را نماز مىپندارند، از همينجاست كه در روايات عنوان اقتدا وارد نشده بلكه تنها خواندن نماز با آنها مورد تأكيد است.
بنابر اين نمازگزار بايد با آنها وارد نماز شود و اذان و اقامه و قرائت را براى خودش، بهگونهاى كه صدايش را ديگران نشنوند، بخواند. هيچ روايتى دلالت ندارد كه نماز با آنها واقعى است بلكه در برخى از روايات آمده است نماز پشت سرِ آنها به منزلۀ نماز