137
پژوهشى در ذبح نيابتى (با اهتمام به ديدگاههاى حضرت امام خمينى قدس سره)
مهدى مهريزى
موضوع اين نوشتار بررسى فقهى «نيابت در ذبح و شرايط نايب» است؛ بدين معنا كه آيا كسى كه اعمال حج را خود بجا مىآورد، مىتواند براى ذبح نايب بگيرد يا نه؟ واگر مىتواند نايب بگيرد چه شرايط و ويژگىهايى در نايب شرط است؟
در اين بررسى، بيشترين توجه به ديدگاه فقهى امام خمينى قدس سره و بررسى و نقد و تحليل آن است.
پيش از وارد شدن به بحث، بيان چند نكته بهعنوان مقدمه، ضرورى است:
فلسفۀ اعمال عبادى، تسليم، خشوع و سرسپردگى بنده به درگاه خداوندى است و اين بهرهها زمانى از كار عبادى حاصل مىشود كه عمل عبادى با توجه و نيت پاك انجام شود؛ از اين رو، عبادات و مناسك عبادى قائم به فرد است.
بر اساس همين فلسفه، مسألۀ نيابت در كارهاى عبادى، از مباحث اختلافى نزد فقيهان است؛ زيرا در تصور اوّلى، نيابت با فلسفۀ انجام اعمال عبادى مغايرت دارد. و واگذارى عمل به ديگرى، بهرههاى عبادت را تحصيل نمىكند. از همينرو فقيهان اتفاقنظر دارند كه نماز و روزۀ مكلّفِ زنده نيابت نمىپذيرد. بلى، پس از وفات او، اعمال فوت شدهاش را مىتوان به نايب سپرد. اينهم بهخاطر دليل خاص شرعى است. از اين باب مىتوان يك قاعده به دست آورد كه دايرۀ نيابت در اعمال عبادى بستگى به اجازۀ شارع و ميزان اجازۀ او