130
زمزم (2)
محمّدتقى رهبر
سرآغاز پيدايش زمزم
هرچند از تواتر روايات كعبه و زمزم، مى‌توان به يقين رسيد كه چشمۀ زمزم از دوران حضرت ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام پديدار گشته و اين مطلب، صرف‌نظر از جزئيات آن، مورد تاييد همۀ مورّخان و راويان است، ليكن با اين‌حال به‌عنوان يك ديدگاه، مى‌توان ازگفتار كسانى ياد كرد كه پيشينۀ زمزم را به عهد آدم رسانده‌اند و پيدايش آن را با نهاده شدن سنگ نخستين كعبه به‌وسيلۀ وى، همزمان دانسته و در پاره‌اى اشعار از آن سخن گفته‌اند.
«خويلد بن اسد بن عبدالعزّى» (پدر حضرت خديجه عليها السلام) خطاب به عبدالمطّلب مى‌گويد:
اقول و ما قولى عليك بسبّة
«مى‌گويم، و گفتۀ من براى تو ناروا و نابسزا نيست، درياب سخن مرا اى فرزند سلمى (عبدالمطّلب) . تويى حفركنندۀ زمزم.
چاه ابراهيم در روزگار پسر هاجر، و اثر ضربت جبرئيل در عهد آدم عليه السلام.»
گفتنى است كه به‌جز شعرخويلد، روايت يا شعر يا نوشتۀ تاريخى ديگرى در اين‌باره به‌نظر نرسيد و چنانكه اشاره شد، بيشتر و بلكه تمام مورّخان و اهل حديث، پيدايش زمزم را به عهد ابراهيم عليه السلام مربوط