81كه در آن، متن تعداد 24 سنگ قبر از بزرگان و علما و ملوك مدفون در بقيع كه در ميان آنها سه زن نيز هست، ديده مىشود.
از اين كتاب، دست كم سه نسخۀ خطى بر جاى مانده است.
بهاء الدين محمد بن احمد بن محمد صاغانى مكى حنفى (م 854) از خاندان بنى الضياء مكى است. نام كتاب وى در تاريخ مكه چنين است: «تاريخ مكة و المسجد الحرام و المدينة المنورة و القبر الشريف» .
اين كتاب در اصل عنوانش «البحر العميق» و در مناسك است. دو بخش اخير آن يعنى بخش 19 و 20 در تاريخ حرمين است. وى آگاهيهاى دقيقى از وضعيت حرم در زمان خودش به دست داده است. كتاب ديگر او «تنزيه المسجد الحرام عن بدع جهلة العوام» است كه تنها نام آن بر جاى مانده است. از مختصر آن نسخهاى در كتابخانۀ مكة المكرمه (ش 74 (2) فقه حنفى) بر جاى مانده است.
تقىالدين محمد بن فهد هاشمى مكى (م 871) از ديگر مورخان مكه است.
خاندان فهد يكى از خاندانهاى برجسته شافعى مكه در قرن نهم و دهم است كه نسل اندر نسل راوى حديث بودهاند و مهمترين سهم را در نگارش تاريخ مكه و عالمان آن دارند. شمار زيادى از عالمان اين خاندان را الهيله در «التاريخ المؤرخون بمكه» صص 99 - 107 آورده است. در ادامه از كسانى از آنها كه آثارى در تاريخ مكه دارند به ترتيب سال در گذشت ياد خواهد شد. وى از عالمان برجسته قرن نهم هجرى است و يكى از مهمترين كتابخانههاى شخصى آن دوره را داشته است. يكى از آثار وى دربارۀ مكه كتاب «الابانة بما ورد فى جبل النور» است كه نام آن را سخاوى در «الضوء اللامع» ياد كرده است. «بهجة الرماثة بما ورد فى فضل المساجد الثلاثۀ» وى نيز تنها از سوى سخاوى معرفى شده است.
تقىالدين نجم بن فهد يا محمد بن محمد بن فهد هاشمى (812 - 885) از برجستهترين نويسندگانى است كه آثارى در تاريخ مكه تأليف كرده است. آثار وى در اين زمينه عبارت است از: «اتحاف الورى بأخبار ام القرى» كه كهنترين كتاب سالشمار در تاريخ مكه دانسته شده است. وى رخدادهاى مكّه را از سال نخست هجرى آغاز كرده و تا سال 885 كه سال وفات