133هنرمندان نقّاش به اين موضوع عرفانى، انگيزه‌اى شد كه به مطالعه در اين زمينه بپردازم.
اميد است توانسته باشم تا اندازه‌اى عظمت و غناى اين مراسم را در تصاوير نشان دهم.
زمينه
حج، عملى است عبادى - سياسى كه هر جزئى از اجزاى آن، داراى اسرارى است؛ اسرارى كه در آيات و روايات به آنها اشاره شده و يا محقّقان بر آنها دست يافته‌اند! 1هر عملى از اعمال (مناسك) حج، اشاره‌اى دارد به رازى تاريخى و يا رمز و نمادى است از واقعه‌اى دور در تاريخ كهن پيامبران؛ به ويژه مى‌توان گفت كه سراسر اعمال و اذكار حج، ايما و اشاره به سرگذشت شيخ انبيا عليه السلام و خاندان اوست.
قرنهاست كه حاجيان، ميان دو كوهِ صفا و مروه، در سعى‌اند به ياد هاجر؛ و در منا قربانى مى‌كنند به ياد اسماعيل و خداى يكتا را لبيك مى‌گويند در اجابت از دعوت قهرمان توحيد (ابراهيم عليه السلام) ؛ از شيطان ابراز نفرت مى‌كنند، به پيروى از ابراهيم، ابراهيمى كه مورد ابتلا و آزمايش خداوند قرار گرفت: واِذِ ابتَلىٰ ابراهيمَ ربّهُ بِكَلِماتٍ فأتمَّهُنَّ . 2كعبه، طواف، حرم:
در ميان تمامى بقاع روى زمين، جايگاهى شريفتر و گرامى‌تر از كعبه و مسجدالحرام وجود ندارد و به خاطر همين شرافتِ ويژه است كه آنجا قبله‌گاه مسلمانان و قطب و مركز دايره‌هاى بزرگ انسانى در اوقات معيّنى از هر روز است و هم كانون حاجيان و راهيان ديار يار، كه با شوقِ تمام، گرداگر خانۀ خدا - كه خانۀ مردم است - دور مى‌زنند و نمايشى عظيم و ديدنى از عشق و عاشق و معشوق را نشان مى‌دهند. 3خانۀ سادۀ سنگى‌يى با معمارى ابتدايى و بيگانه از هرگونه آرايه و پيرايۀ ظاهرى، رمز وحدت بشرى و الگوى امن و امان در جامعۀ انسانى است. اين خانۀ كهن و اين باستانى‌ترين معبد روى زمين، كه به دست ابراهيم خليل بازسازى شده، پناهگاه و ملجأ دينى و كهف حصين اجتماعى تمامى مردم روى زمين است. در هيچ نقطۀ جهان، براى هيچ ملّت و قوم و قبيله و نژاد و طايفه‌اى، چنين مركزى، با اين اوصاف و با اين معنويت و جذبه و حرمت و تقدّس، وجود ندارد. 4و سنگهاى روى هم قرار گرفتۀ كعبه، تاريخ مجسّم توحيد است؛