88
بقعۀ حليمۀ سعديه وصفيّه عمۀ رسول خدا - ص -
محمد صادق نجمى
از قبورى كه در بقيع داراى قبه و بقعه بوده، قبر حليمه سعديه، مرضِعه (دايۀ) رسول خدا - ص - است. اين قبر در انتهاى بقيع و در نزديكى قبر عثمان واقع است.
در سفرنامهها و كتب مدينه شناسى كهن، مطلبى در اين مورد ديده نمىشود و حتى ابن بطوطه (757) در سفرنامهاش از وجود قبرى كه منتسب به حليمۀ سعديه و فرزندش در شهر بصره است خبر مىدهد 1ولى نويسندگان در قرون اخير از اين قبر كه در بقيع بوده ياد نمودهاند.
از جمله نايب الصدر شيرازى 1306 در سفرنامهاش آورده است: «در محاذات قبۀ عثمان، قبهاى است بر سردرش اين كلمه نوشته شده: «هذه قبّة حضرت حليمة السعديّة - رضىاللّٰه عنها -» و نيز اين دو بيت را نوشتهاند:
ياپلدى مرضييۀ فخرعالمه قبه
حليمه حضرتنه قيلدى پادشه حرمت
كه ذاتى در شرف دودمان مقدّسه 2مضمون اين دو بيت تركى نشانگر اين است كه ساختمان اين بقعه متعلق به دوران سلاطين عثمانى است امّا قبل از آن در چه وضعيتى بوده، براى ما روشن نيست.
حسام السلطنه 1330 در شمارش بقاع موجود در بقيع مىگويد: «. . . نهم بقعۀ حليمه سعديه است» 3ريچارد بورتون از جهانگردان غربى