131
در سياهى ساكنم زين ره مدام
و بدين ترتيب هشدار مى‌دهد كه كعبۀ حقيقى از سنگ و گل نيست كه از جان و دل است، و آنان كه تنها به ظاهر كعبه توجّه دارند با بت پرستان تفاوتى ندارند. و آنان كه از سر صدق و اخلاص از خداى كعبه درخواستى داشته باشند بدون شك خواستۀ آنها برآورده مى‌شود.
عطّار شيوۀ انجام حجّ صحيح و كيفيّت عزم حج را بيان كرده و گفته است:
كاملى گفته است از پيران راه
عطّار نكات آموزندۀ عرفانى را در ارتباط با حج و سفر كعبه در قالب داستانهاى شيرين و پر جاذبه بيان كرده است، از جمله داستان برخورد ذوالنون با گبرى كه برفها را مى‌روبيد و بر روى زمين براى پرندگان گرسنه ارزن مى‌پاشيد و. . .
ذوالنّون در اين داستان عطّار، به خدا مى‌نالد كه خانه را ارزان مى‌فروشى و از گبرى چهل سالۀ او به يك مشت ارزن صرف نظر مى‌كنى، از غيب ندايى مى‌شنود كه: كار خداوند علّت نمى‌خواهد. 2حاجيان چون به مكّه مى‌رسند و چشم به جمال كعبه مى‌گشايند خواهشهاى قلبى خود را در نظر مى‌آورند و بر آوردن آن را از خداوند مى‌خواهند، عطّار داستانى نقل كرده كه پدر مجنون، مجنون را به مكّه مى‌برد و در جوار كعبه به او مى‌گويد كه از خداوند بخواه تا عشق تو را درمان كند. . . مجنون به درگاه خداوند مى‌نالد كه خدايا! عشق من را به ليلى دو صد چندان