134ميقات همه كسانى است كه اهل جاى ديگر هستند اما از طريق آنها عازم مكه هستند.

البته اين حكم دربارۀ گروه دوم در صورتى صادق است كه از ميقات ديگرى عبور نكرده باشند يا عبور كنند اما بازگشت به آن و احرام از آن جا مقدور نباشد. ¹2 - جحفه است كه ميقات اهل شام و مصر و مغرب و ميقات همۀ كسانى است كه اهل اين سه منطقه نيستند اما از طريق جحفه عازم مكه هستند. اين در صورتى است كه در ميقات قبلى محرم نشده باشند» . ²3 - سومى جحفه است. جحفه ميقات اهل شام و مصر است و همچنين ميقات همۀ كسانى است كه اهل سرزمينها و مناطق و محلهاى ديگر هستند اما از طريق آنها عازم مكه‌اند. در مورد گروه دوم، اين حكم وقتى جارى است كه از ميقات ديگر نگذشته باشند يا بدون احرام گذشته باشند و براى آنها مقدور نباشد كه به آنجا برگردند و محرم شوند، در اين صورت واجب است از جحفه محرم شوند. ³ايرادى كه به اين عبارات و امثال اينها وارد است اين است كه: عين عبارات احاديث و روايات در آنها به كار رفته است آنجا كه گفته شده: «جحفه ميقات اهل شام و مصر و مغرب است» آنگاه جمله‌اى كه حكم را به مردم ساير مناطق توسعه مى‌دهد، به آن افزوده شده است: «و همچنين ميقات همه كسانى است كه اهل جاهاى ديگر هستند. . .»

به كار بردن عين الفاظ و عبارات احاديث و روايات، در زمان قديم جزء شيوۀ تأليف كتب فقهى و به ويژه كتب فتاوا بود.

به نظر نگارنده اين روش در مورد راهها و امثال آن، در آن زمان توجيه پذير بود؛ زيرا راهها و گذرگاههاى ارتباطى در زمان تأليفات فقهى نخستين، به همان كيفيت عصر تشريع و زمان صدور احاديث بود بنابراين زبان احاديث كه در كتب فقهى و فتوايى به كار گرفته مى‌شد، گويا و روشن بود اما امروز كه راهها تغيير يافته و براى يك مقصد، راههاى مختلفى به وجود آمده است، بايد در تقرير فتوا اين نكته رعايت شود؛ زيرا مخاطب آن مردم عوام هستند.

امروز مردم شام و مصر و مغرب و امثال اينها گاهى با هواپيما سفر حج انجام مى‌دهند و در فرودگاه مدينه يا جده پياده شده و از آنجا عازم مكه مى‌شوند. و گاهى با كشتى وارد بندر جده مى‌شوند. گاهى نيز از راه زمينى عازم مدينه منوره، يا از طريق جاده ساحلى كنار درياى سرخ - پس از عبور