194
فصل اوّل - مقدّمه
مسؤوليت كاروان در تأمين بهداشت زائران
درست است كه هيأت پزشكى حج با بسيج امكانات خود در طول اين سفر، از آغاز تا پايان، در خدمت زائران و كاروانهاى حج مى‌باشد ليكن مسؤوليت ويژه تأمين تندرستى زائران و حفظ آن، بر عهدۀ مدير كاروان و همكاران او است كه در طول اين سفر، عهده‌دار امور حمل و نقل، اسكان، تغذيه، انجام اعمال و مناسك، جابجايى‌هاى ايّام ترويه، عرفه، عيد قربان و ايام تشريق مى‌باشند.
همانگونه كه مراقبت‌هاى بهداشتى و رعايت دستورالعمل‌هاى مربوط، مى‌تواند از وقوع هر حادثۀ ناگوار و خطرات جانى به آسانى پيشگيرى نمايد. سهل‌انگارى در مسائل مربوط به تأمين تندرستى زائران نيز مى‌تواند خطرات جدّى بدنبال داشته باشد لذا شايسته است با توجه به اهميّت مسأله، مديران محترم كاروان‌ها به مسؤوليت سنگين و دشوارى كه پذيرفته‌اند، توجّه خاصى نمايند و نسبت به مراعات اصول بهداشتى در كاروان توسط همۀ كاركنان كاروان و نيز زائران نظارت جدّى و مداوم داشته باشند. بديهى است در هر مورد كه لازم باشد هيأت پزشكى حج آمادۀ همكارى و انجام خدمات لازم خواهد بود.
آماده‌سازى زائران براى سفر
نكات ساده‌اى وجود دارد كه آموزش آنها به زائران، قبل از عزيمت به سرزمين حجاز، هم ضرورى است و هم بسيار سودمند.
بخشى از اين آموزش‌ها دربارۀ آشنايى با انجام واجبات حج، اداى ديون شرعى، دلجويى و حلالى خواستن از بستگان و معاشرين و مانند اينها است و بخش ديگرى نيز در مورد تهيه لوازم ضرورى؛ مانند لباس كافى و مناسب، ساك، پارچۀ احرام، خمير دندان و مسواك، حوله، وسائل اصلاح، و غيره است.
همچنين اگر زائرانى به دلائلى، نيازمند مراقبت‌هاى درمانى ويژه و مداوم هستند، به منظور پيشگيرى از مشكلات، لازم است نسبت به همراه داشتن توصيه‌هاى پزشكى خاص خود و احياناً داروها و غيره اقدام نمايند.