174اندازه‌اى كه سر آدم داخل شود. چند نفر شرطى از طرف حكومت مواظب حجر هستند براى محافظت آن و ديگر جهتِ آن كه ازدحام مردم براى تقبيل حجر مورثِ زحمت، و بسا هست كه موجب هلاك مى‌شود.
حِجر اسماعيل
آن قطعه‌اى است در طرف شمالى كعبه به شكل نيم‌دايره و ديوار كوتاهى در حدود يك متر آن را احاطه كرده و آن ديوار از سنگ رخام است و براى حِجر دو باب است: شرقى و غربى و گويند قبر حضرت اسماعيل و مادرش در حِجْر است بلكه جماعتى از پيغمبران را گويند ولى آنها محل خلاف است و در حال طواف البته بايد داخل حِجْر نشوند و الّا طواف باطل خواهد بود و ناودان طلاى كعبه طرف حِجر است و موقع باران آب آن در حجر مى‌ريزد و مردم در زير ناودان جمع مى‌شوند كه آب ناودان بر سر آنها بريزد.
معجن
حُفره‌اى شبه حُفرۀ محراب، جنب ديوار شرقى كعبه بين باب كعبه و باب شرقى حجر اسماعيل واقع است كه آن را معجن مى‌نامند. گويند جبرئيل نماز پنجگانه را با رسول خدا - ص - در اين مقام بجا آورد.
حضرمى گويد: محمد 1بن سبكتكين كعبه را به ديباج اصفر پوشانيد و ناصر باللّٰه عباسى به ديباج اخضر و سپس به ديباج اسود و اين رويه باقى ماند كه اكنون هم پوشش كعبه از ديباج سياه رنگ است.
در كتاب مرآةالحرمين است - چنانكه حضرمى نقل كند - كه اسماعيل بنى‌الناصر سه قريه در نواحى مصر خريد و وقف نمود براى كعبه از داخل و خارج و پوشش حجرۀ نبى - ص - در مدينه. رنگ پوششِ خارج كعبه سياه است و رنگ داخلش احمر است و رنگ پوشش حجرۀ نبى - ص - سبز است و سليمان عثمانى هفت قريۀ ديگر از نواحى مصر را با پول بيت‌المال خريد و وقف نمود جهتِ پوشش كعبه و حجرۀ نبى - ص - و اضافه نمود بر آن سه ده را كه اسماعيل بن ناصر آنها را وقف نموده بود. از قرار معلوم پوشش خارج كعبه هر سال عوض مى‌شود اما پوشش داخل و پوشش حجرۀ نبى - ص - هر چند سال يك مرتبه. اين موقوفه؛