146
گزارشى پيرامون كتاب «جنّات ثمانيه»
محمدرضا انصارى قمى
در گنجينه دستنوشتههاى كتابخانۀ آستان قدس رضوى نسخهاى به شماره 4100 (فهرست نسخههاى خطى كتابخانه آستان قدس رضوى: ج 3، ص 82، و الذريعه: 5/150 شماره 644) وجود دارد به نام «جنّات ثمانيه \بهشتهاى هشت گانه» كه در آن، نويسندۀ آن به توصيف هشت بقعه از بقاع متبرّكۀ اسلامى؛ يعنى مكه، مدينه، بيتالمقدس، نجف، كربلا، كاظمين، سامراء و مشهد پرداخته است. او نخست دربارۀ پيشينۀ تاريخى هر يك از اين مزارات، كه از يك يك آنها با نام حرم اول، حرم دوم. . . ياد مىكند، به تفصيل سخن مىراند و آنگاه رواياتى را در فضيلت وارزش دينى آن مقام يا مسجد و مقدار پاداش و ثوابى كه خداوند براى زيارت كنندگان آن جايگاه قرار داده است مىآورد.
نويسندۀ اين كتاب سيد محمد باقر حسينى، ملقب به فخرالواعظين خلخالى است. او ساكن شهرستان خلخال بوده و ظاهراً به امور دينى مردم آن سامان رسيدگى مىكرده است. او از سالها پيش فكر تدوين اين مجموعه را در سر مىپرورانده، ليكن موانع و كمبود منابع در مسقط رأس او؛ يعنى شهر خلخال مانع تحقق آرزوى او مىگردد، تا اين كه عاقبت در سال 1327 ه. توفيق مجاورت مشهد مقدس به او دست مىدهد و با استفاده از