125روشنبين - كه او را پدر شعر فارسى درى خواندهاند - در سال 329؛ يعنى نيمۀ اوّل قرن چهارم چشم از جهان فروبسته و متأسّفانه از آن همه اشعار نغز و پر مغز او جز معدودى، آن هم اغلب به صورت پراكنده در تذكرهها و كتب لغت، باقى نمانده است.
در بين معدود اشعار باقى ماندۀ اين شاعر شهير، گاهى كعبه به عنوان آنچه كه مايۀ افتخار و مباهات است مطرح مىشود. و همانگونه كه گفتيم در مدايح و يا غزليّات خود از آن سود جسته است.
رودكى در غزلى، چشمان سياه محبوبش را مايۀ افتخار خود مىداند، همانگونه كه مكّيان به كعبه و. . . افتخار مىكنند او به چشمان معشوق مىبالد.
عيد قربان يكى از مراسم پرشور اساسى و معنوى حج است، هم از آن جهت كه با قربانى، اعمال حج به انتها مىرسد و هم از نظر اهميّت كه پايان آزمايش الهى از ابراهيم - ع - است.
رودكى به مناسبت عيد قربان قصيدهاى سروده و اين عيد را به ممدوح خود تبريك گفته است.
2 - دقيقى طوسى، ديگر استاد قرن چهارم كه در سرودن شاهنامه از پيشكسوتان فردوسى است و هزار بيت از شاهنامه را سروده است، وقتى در مورد لهراسب سخن گفته به ارزش و احترام كعبه در نزد عرب كه حتّى پيش از اسلام هم از اهميّت و ارزش خاص برخوردار بوده، اشاره كرده است. 1شعراى قرن چهارم و پنجم اغلب به همين صورت در خلال اشعار توصيفى و مدحى خود به وصف مكّه و كعبه و متعلّقات آنها توجه كرده و در تشبيهات خود از آنها استفاده كردهاند.
3 - ابومحمّد منصور بن على منطقى رازى، شاعر قرن چهارم، زيبارويان خانۀ خود را به بتهاى درون كعبه در دوران جاهليّت عرب تشبيه كرده است. 24 - عنصرى، كه ديگدان از نقره دارد و آلات خوان از زر، و در قرن چهارم و پنجم مىزيسته در مدح سلطان محمود ولى نعمت خود قصيدۀ مدحيّهاى ساخته و هنر شاعرى خود را نمايان ساخته از كعبه و متعلّقات آن در تشبيه سود جسته و در يك بيت قصر او را در بزرگى مقام به كعبه - كه پادشاهان به زيارت آن مىآيند - و قلمش را به حجرالاسود و كف