118
وضع كتاب و فرهنگ در عربستان
محمدعلى مهدوىراد
اين نگاه گذرا در سال 1372 براى نشر در مجموعهاى كه عنوان سفرنامهاى جمعى داشت بر اساس يادداشتهايى كه در گشت و گذار در كتابفروشيها و مراكز نشر سعودى فراهم آورده بودم، قلمى شد ولى نشر نيافت. اكنون به اين صورت عرضه مىشود، خواننده خوب است به تاريخ نگارش آن توجه كند.
عناوين كتابهاى نشر يافته در سالهاى اخير در عربستان سعودى، نشانگر تحوّل مطبوعاتى و فرهنگى اين ديار است. جلب و جذب متفكّران و اهل قلم كشورهاى اسلامى و نشر آثار آنان در عربستان، به اين تحوّل و گستردگى يارى شايان توجهى رسانده است. بر روى هم، سرعت قابل ملاحظهاى در گستراندن ابعاد پژوهش و نشر در پهنۀ فعاليتهاى فرهنگى مىتوان ديد. چرايى اين مسأله نيز قابل توجه است. يكى از استادان دانشگاه كه آگاهيهاى شايستهاى از چگونگى نشر در جهان عرب دارد، ضمن گزارش كيفيت كتاب و نشر در عربستان به عوامل و زمينههاى اين تحوّل، بدين سان پرداخته است:
به نظر مىرسد كه دولت عربستان از دو جهت مجبور است كه به اين كار؛ يعنى پخش و نشر كتاب روى بياورد: