34جلوى ديدگان رسول خاتم - ص - روشن مىشد، در سفر حج نيز تنها زمانى كه از ميقات به قصد حج احرام بسته شود، ابواب كمال مفتوح و فيض حق مكشوف مىگردد. از اينجا به آن قانون حاكم در نظام هستى كه هر ظاهرى را باطنى و شريعت را حقيقت است مىرسيم، كه البته نردبان وصول و سكوى عروج همانا عمل به شريعت است تا نيل به حقيقت دست دهد.
نكتهاى كه قابل دقّت است اين كه، گرچه روايت فوق، سرّ احرام از مسجد شجره را بيان كرده، ليكن مسجد شجره به عنوان يكى از مواقيت مورد نظر است نه تنها به عنوان يك مكان مقدس. و لذا بلحاظ سرّ و باطن داشتن همه مواقيت ديگر نيز در حكم مسجد شجره مىباشند. و فرشتگان به استقبال بندگانى كه قاصد بيت الهى هستند، تا محل مواقيت پيش آمدند؛ يعنى از آن نقطهاى كه حركت و سير الهى آغاز مىشود، و با اوّلين قدمى كه حاجى در كوى دوست مىنهد و لحظهاى كه لباس احرام بر تن مىكند، حضور ملائك و همراهى فرشتگان آسمان با خود را احساس مىكند.
با اين بينش، نه تنها مواقيت، امكنهاى مقدس و مورد نظر الهى هستند بلكه مصاحبت و همراهى ملائك براى انسانى كه رهسپار كوى ولا و پوياى سوى صفا است، از آن مكان خواهد بود.
البته روشن است استقبال ملائك جهت صورى و تشريفاتى نخواهد داشت، بلكه ضمن تجليل از قاصد بيت عتيق و سالك طريق حبيب، همراهى، راهنمايى و مساعدت در اين سير الهى ضرورى مىنمايد. و تنها انسانى مىتواند وظايف و مناسك حج را آنگونه كه شايستۀ حق است انجام دهد، كه اعوان و يارانى آسمانى، او را همراهى كنند.
صاحب وسائل در جلد پنجم كتاب شريف خود در باب اوّل مواقيت، سيزده روايت ذكر كرده كه بيانگر امكنهاى است كه لزوماً نوع حجاج سراسر گيتى از آن مىگذرند و از آن نقطه محرم مىگردند و البته حكم ظاهرى و باطنى همۀ آنها واحد است. فقط به اقتضاى عالم طبيعت تعدّد و كثرت پذيرفته است؛ به عنوان نمونه، به يكى از آن روايات پرداخته و تذكر بدان را در اين مقاله سودمند مىدانيم.
قال ابوعبداللّٰه - ع -: «ان رسول اللّٰه - ص - وقّتَ لأهل المدينة ذاالحليفة و وقت لاهل المغرب الجحفة و هى عندنا مكتوبة مهيعة و وقت لأهل اليمن يلملم و وقت لاهل الطائف قرن المنازل و وقت لأهل النجد العقيق.» 1