126ب: آيا بايد نماز طواف واجب را در مكانى خاص بجا آورد؟
در پاسخ به پرسش اول بايد گفت كه اكثر فقها مىگويند: واجب است. شيخ طوسى مىفرمايد: دو ركعت نماز طواف در نزد اكثر اصحاب ما واجب است. ابو حنيفه و مالك و اوزاعى و ثورى نيز اين نظر را دارند، 1علامۀ حلى نيز اين نظر را به اكثر علما نسبت مىدهد. 2از جمله كسانى كه چنين فرمودهاند: شيخ طوسى، 3ابوصلاح حلبى، 4ابن براج، 5ابن ادريس، 6ابن حمزه، 7علامه حلى، 8شهيد اول، 9شهيد ثانى، 10مقدس اردبيلى 11و صاحب رياض 12مىباشند.
و در پاسخ پرسش دوم بايد گفت: بر طبق فرمايش صاحب جواهر، مشهور بين فقها اين است كه بايد آن را در مكانى خاص - پشت مقام فعلى ابراهيم - بجا آورد، 13علامه حلى نيز آن را به اكثر علما نسبت داده و قول مالك و ثورى را نيز همين مىداند، 14و شهيد ثانى آن را قول مشهور بين اصحاب و مورد اتفاق متأخرين معرفى كرده است، 15و لذاست كه علاوه بر فقهايى كه متعرض نظرشان نسبت به اصل وجوب نماز طواف شديم، محقق حلى، 16و به تبع ايشان صاحب جواهر، 17شهيد ثانى، 18و همچنين امام خمينى 19متعرض تحديد مكان نماز طواف در مقام ابراهيم شدهاند.
با توجه به اين دو مطلب، روشن مىشود كه نماز طواف واجب را نمىتوان در حجر اسماعيل بجا آورد، و علاوه بر آن روايتى است كه شيخ طوسى از محمد بن سنان، از عبدالله بن مسكان (كه از اصحاب اجماع است) از ابوعبدالله الابزارى نقل مىكند كه از حضرت امام صادق - ع - دربارۀ مردى كه بر اثر فراموشى، دو ركعت نماز طوافِ واجبِ خود را در حجر خوانده است سؤال كردم، حضرت فرمود:
بايد آن دو ركعت را پشت مقام دوباره انجام دهد؛ چون خداوند مىفرمايد: «وَ اَتَّخَذُوا مِنْ مَقام ابراهيم مصلّىً» ، 20از ذكر ادلّۀ مسأله كه