213حج امروز به لحاظ معنوى نيز تفاوت زيادى با حج قبل از انقلاب دارد. حج در آن روزها بيشتر يك نوع رقابت در بهتر پوشيدن، بهتر غذا خوردن و. . . بود. كاروانها مختلف بودند، افرادى با كاروانهاى متمكن و اشخاصى با كاروانهاى غير متمكّن مى‌آمدند. توجه به مسائل معنوى بسيار كم بود. زائران ايرانى را مى‌ديدى كه نيم ساعت قبل از مغرب و يا ظهر مسجد را ترك مى‌كردند! و اين بسيار زشت بود و ما نمى‌توانستيم اين صحنه را توجيه كنيم. ولى بعد از انقلاب ما شاهد تحوّل بسيار ارزشمندى هستيم، امروز بيشتر مردم به آداب و وظايف خود آشنا شده‌اند. امروز روحانيان و معينهايى براى كاروانها انتخاب شده‌اند كه براى زائران، مناسك و اسرار حج را مى‌گويند و آنان را به وظايف خود آشنا مى‌كنند.
كاروانها حالت يكنواختى پيدا كرده است و انشاءاللّه روزى برسد كه هيچ نوع تفاوتى بين كاروانها نباشد و خلاصه فعاليتهاى زيادى براى بهتر برگزار شدن حج شده و مى‌شود كه جدّاً قبل تقدير است.
س - به نظر جناب‌عالى پيرامون كداميك از موضوعات حج بايد بيشتر كار شود؟
ج - بايد به مردم تفهيم شود كه حج يك عمل فردى نيست و زائران ما بايد بدانند كه آنها نمايندگان جمهورى اسلامى ايران هستند در ديار وحى. ادب، اخلاق، تميزى و نظم آنها معرّف فرهنگ تشيع است. زائران بايد بدانند كه آنچه در حج انجام مى‌دهند، نه تنها بيانگر شخصيت خودِ آنها است كه مبيّن شخصيت كشور آنها در جهان است. امروز كشور ما در جهان به عنوان پايگاه اسلام مطرح است. ما بايد به زائران تفهيم كنيم كه امروز ما ايرانى‌ها در بين مسلمانان جهان، موقعيّتى بس عظيم داريم، مبادا خداى ناكرده قدر خودمان را نشناسيم و مبادا به جاى پركردن صفهاى نماز