170هميشه در دل خود ثبت كرد.
و هنوز پس از چهارده قرن از تاريخ آن ماجرا، وقتى ميليونها مسلمان مشتاق از سراسر جهان براى زيارت قبر پيامبر و نمازگزاردن در مسجد النبى به جايگاه آن ستون كه به «ستون توبه» معروف است نزديك مى‌شوند، بى‌اختيار سر بر آن ساييده و از صميم جان فرياد «العفو، العفو. . .» سر مى‌دهند، شايد همچون ابولبابه، مورد عفو حضرت حق قرار گرفته، و دستهاى گرم پيامبر رحمت، عصيان و جهل و. . . را از دست و پاى آنها نه، بلكه از جان آنها بگسلد.12
پاورقى‌ها:
1. در كتابهاى تاريخ و سيره از اين جنگ، گاهى به نام «احزاب» و گاهى به نام «خندق» ياد شده، چون در اين جنگ، همه گروهها و احزاب، بر عليه مسلمانان همكارى كرده و حضور داشته‌اند، احزاب ناميده شد. و از طرفى چون پيامبر در اين جنگ، به پيشنهاد سلمان اطراف مدينه خندقى حفر نمود، به نام خندق ناميده شد.
2. شرح مواهب اللدنيه، ج2، ص147 و مغازى واقدى، ج2، ص497.
3. از اين تعداد فقط 36 نفر سواره بودند. شرح مواهب، ج2، ص148. و مغازى واقدى، ج2، ص497.
4. الروض الانف، ج3، ص267.
5. اسدالغابه، ج6، ص265، 266 و 267، چاپ دارالشعب.
6. مغازى واقدى، ج2 ص506.
7. «يٰا اَيُّهَاالَّذِينَ آمَنُوا لاتَخُونُوا اللّٰهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا اَمٰانٰاتِكُمْ وَانْتُمْ تَعْلَمونَ» . انفال: 27.
مرحوم طبرسى در مجمع البيان از قول امام باقر و امام صادق - عليهما السلام - نقل مى‌كند كه: اين آيه در مورد ابولبابه در غزوه بنى‌قريظه نازل شده. مجمع البيان، ج5، ص290. تفسير على بن ابراهيم قمى، ج1، ص271. و الجامع لاحكام القرآن، ج7، ص 394.
8. شرح مواهب اللدينه، ج2، ص152.
9. سيره ابن هشام، ج2، ص248.
10. سيره ابن‌هشام، ج3، ص248.