108
مكان ايستادن پيامبر خدا(ص) در محراب:
پژوهشگرانِ حوزۀ تاريخ و بازسازى مسجد شريف نبوى در دورۀ كهن و دورۀ معاصر، به تعيين محل ايستادن پيامبر(ص) در محراب نبوى همت گماردهاند؛ برخى در پى تعيين مكان سجود و محل قدمهاى شريف ايشان بودهاند. سمهودى در كتاب الخلاصهاش مىنويسد:
«هر كسى كه به دقت در كنار اين محراب و به موازات آن بايستد، مصلاّى شريف نبوى در سمت راست وى قرار مىگيرد. پس بايد در سمتى از حوض مذكور بايستد كه بعد از منبر قرار مىگيرد.»، (بَرْزَنْجى، ج2، ص39، بىتا.)
بسيارى از پژوهشگران و تاريخنگاران، از اين سخن سمهودى اينگونه فهميدهاند كه هنگام تلاش براى ايستادن در مكان مصلاّى رسول الله(ص) بايد از فضاى محراب به طور كلى خارج شده و در سمت راست محراب و در كنار عبارت «هذا مصلَّى رسول الله(ص)» بايستد.
برزنجى در كتاب نزهة الناظرين مىنويسد: «هركس بخواهد در اين مكان شريف بايستد، بايد به دقت در سمت غربى محل گود و توخالى بايستد، بهگونهاى كه گودى آن در سمت چپ وى قرار گيرد. اين قسمت، همان محل مبارك ايستادن پيامبر(ص) است.»، (بَرْزَنْجى، ص140، بىتا.).
محمد الياس عبد الغنى دركتاب تاريخ المسجد النبوى آورده است: «هركس به دقت در كنار اين محراب و به موازات آن بايستد، مصلاّى شريف نبوى در سمت راست وى قرار مىگيرد. پس بايد دركنارۀ غربى آن گود بايستد؛ بهگونهاى كه گودى آن در سمت چپ او قرار گيرد. اينجا همان مكان ايستادن حضرت رسول(ص) براى نماز است.»، (محمد إلياس، ص104، 1418).
امروزه مىگويند نمازگزاران در محراب شريف نبوى، پيشانى خويش را در مكانِ قدمهاى پيامبرِ گرامى(ص) قرار مىدهند؛ زيرا مكانِ تعيين شده توسط پژوهشگران و علماى ياد شده، به عنوانِ مكانِ ايستادنِ حضرت رسول(ص) مكانى است كه هم اكنون كنارۀ راستِ محراب روى آن ساخته شده و نمازگزاران نمىتوانند دقيقاً در همان مكان ايستادنِ پيامبر(ص) بايستند و نماز بخوانند.
اما با دقت بيشتر در سخنِ سمهودى، دانسته مىشود كه منظور او از اين چيزى كه پژوهشگران از سخن وى فهميدهاند، متفاوت بوده است؛ زيرا در كلام سمهودى هيچ نشانهاى وجود نداردكه جملۀ اضافه شده در كتابهاى پژوهشگران را تأييدكند. جملۀ اضافه شده عبارت است از: «بحيث يصير التجويف عن يساره»؛ «بهگونهاىكه گودى آن در سمت چپ او قرارگيرد.»
چگونه مىتوان باور كرد كه طى قرون متمادى، مسلمانان مكان مصلاّى پيامبر(ص) را حفظ كردهاند؛ اما ناگهان يكى از پژوهشگران متوجه شده كه اين مكان، همان مكان مورد نظر