172آفريدگار خود است: (إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً) و خليفه آن است كه نگهبان بيت رفيع مُسْتَخلَفعنهِ خود باشد و فقط دستور او را اجرا كند وگرنه عنوان خلافت را مصادره كرده و جامۀ كرامت، براى اندام ناموزون وى نارساست؛ زيرا او در اثر غارتِ عنوانهاى شرفبخش، مستحقّ كيفرِ؛ (أُولئِكَ كَالأنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ) .
اقامۀ حج، پاسداشت كعبه و نگهدارى رفعت آن بيت رفيع، از مهمترين عوامل صيانت از كرامت امّت اسلامى است، چنانچه از وصيت حضرت علىبنابىطالب (ع) به خوبى استفاده مىشود؛ زيرا در آن وصيتنامه چنين آمده است
: «. . . وَ اللهَ اللهَ فِى بَيتِ رَبِّكُمْ لاَتُخَلُّوهُ مَا بَقِيتُمْ فَإِنَّهُ اِنْ تُرِكَ لَمْ تُنَاظَرُوا» ؛ عنى اگر احكام خانۀ خدا رعايت نشود، شما با چَشمِ كرامت نگاه نخواهيد شد و از چشمان جامعه مىافتيد و چنين ملّتى هرگز به استقلال سياسى و اجتماعى و مانند آن نمىرسد. راز اين مطلب مهم را مىتوان در معرّفى كعبه به عنوان «بيت عَتيق» مشاهده كرد؛ زيرا خانهاى كه به تعبير خداوند، عَتيق و آزاد از مِلكيت و اقتدار بشر است، استقبال آن در عبادت و طواف در مدار آن در حجّ و عمره، درس آزادگى مىدهد و از اين منظر، زائران بيتِ عتيق، شبيهِ فرشتگانِ طوافكننده در محور عرش خدايند كه با اين كار، تقرّب الهى را نائل مىشوند. كلام نورانى اميرمؤمنان در اين باره چنين است:
«. . . وَ تَشَبَّهُوا بِمَلائِكَتِهِ الْمُطِيفِينَ بِعَرْشِهِ يحْرِزُونَ الأَرْباحَ فى مَتْجَرِ عِبَادَتِهِ وَ يتَبادَرُونَ عِنْدَهُ مَوْعِدَ مَغْفِرَتِهِ جَعَلَهُ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَي لِلإِسْلامِ عَلَماً وَ لِلْعَائِذِينَ حَرَماً» .
پنجم؛ عقلانيت جامعه و طرد هرگونه سنّت مرتبط به جاهليت، در اقامۀ حج، تجلّى دارد؛ زيرا اميرالحاجّ و مسئول همهجانبۀ برگزارى حجّ ابراهيمى در خطبهها، عنصرىترين محور اسلام را خِرَدمدارى و حيات معقول معرفى مىكند و از هر گونه جهلزدگى جلوگيرى مىنمايد. حضرت ختمىنبوت (ص) كه به عنوان اقامۀ حج وارد حرم خدا و سرزمين وحى شدهاند، در مواقع حسّاس به ايراد خطبه پرداختند و مطالب حياتى را ارائه نمودند و در سرزمين عرفات چنين فرمودند:
«. . . ألا كلّ شىءٍ مِن أمْرِالجاهلية تَحْتَ قَدَمىّ موضوعٌ. . . وَ رِبَا الْجَاهِلِيةِ مَوْضُوعَةٌ وَ أَوَّلُ رِباً أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّه. . .» . طرح عقلانيت نظام اسلامى و طرد سنّتهاى جاهلى و نيز ارائۀ برنامۀ