104اجتماعى را نيز از كاركردهاى مذهب، و به تبع آن از كاركردهاى حج به شمار آورد.
2. نماياندن جايگاه انسان و پىبردن به جايگاه رفيع خداوند
خداوند در سورۀ حج، آيۀ 36 فرموده است: «و شتران فربه را (در مراسم حج) براى شما از شعائر الهى قرار داديم. در آنها براى شما خير (و بركت) است. نام خدا را در حالى كه (براى قربانى) به صف ايستادهايد، بر آنها ببريد و هنگامى كه پهلوهايشان به زمين رسيد، از گوشت آنها بخوريد و مستمندان قانع و نداران را نيز از آن اطعام كنيد. اين گونه ما آنها را مسخّرتان ساختيم تا شكر خدا را بهجا آوريد.»
و همچنين در بخشى از آيۀ 37 بار ديگر، به مسخّر كردن حيوانات و جانداران براى تكريم جايگاه انسان و نيز پىبردن به جايگاه عظيم و يكتايى خداوند، اشاره شده است.
3. توسعۀ شبكهها، ارتباطات علمى و انتقال دانش و تجارب افراد
در بسيارى از سفرهاى حج، حاجيان با گروههاى علمى و مذهبى ساير كشورهاى جهان آشنا مىگردند و اين آشنايى در برخى موارد، پس از اتمام سفر حج نيز ادامه مىيابد. از سويى اين شبكهها كه داراى انواع مختلف علمى، مذهبى، اجتماعى، قومى و غيره است، باعث مىگردد تا افراد با بهرهگيرى تجارب ديگر حاجيان، به تكامل علمى و شخصيتى خويش كمك نمايند.
4. دگرديسى در شخصيت، رفتار و منِش افراد
بسيارى از افرادىكه به زيارت خانۀ خداوند مىروند، در بازگشت از سفر، بسيارى از رفتارهاى ناپسند (احتمالى) و نيز عادات ناشايست خويش را به تدريج كنار مىگذارند. آنها دگرديسى عمدهاى در رفتار خويش ايجاد مىكنند وبازگشت ازكعبه را نقطۀ آغاز و تولّدى دوباره براى خويش مىدانند؛ همانگونه كه در آيات